Memede kitle nedeniyle ameliyat olan hastalarda depresyon ve anksiyeteye etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞUŞCAN KURULAR
Danışman: Yurdakul Deniz FIRAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, memede kitle nedenli ameliyat olan hastalarda depresyon ve anksiyeteye etki eden faktörleri incelemektedir. Özellikle memede kitlesi olan hastalarda cerrahi öncesi ve sonrası dönemlerde depresyon ve anksiyetenin nasıl geliştiğini, bu ruh hali bozukluklarının nedenlerini ve tedavi sonuçları üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS) kullanarak psikiyatrik durumları ölçmektedir. Temel amaç, memede kitlesi olan hastalarda psikolojik durumlar ile cerrahi teknikler ve sonuçlar arasındaki ilişkiyi açıklığa kavuşturmak, psikolojik destek müdahalelerinin gerekliliğini sınamak ve meme kanseri tedavi sürecini geliştirmek için bütüncül stratejiler önermektir. Bu çalışma, psikiyatrik ve cerrahi uygulamaların birbirini tamamlayıcı bir şekilde nasıl kullanılabileceğini vurgulayarak, meme kanseri hastalarının daha iyi bakım ve destek almasına katkı sağlama amacını taşımaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, prospektif ve analitik tipte bir çalışmadır. Ocak 2022- Aralık 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne memede kitle nedeniyle başvurup, tarafımızca opere edilen hastalara çalışmamız hakkında bilgi verilerek, kabul edenlere bilgilendirilmiş gönüllü onam formu imzalattırıldı. Çalışmamıza girmeyi kabul eden hastalara HADS-A ve HADS-D testleri ve sosyodemografik verileri içeren formlar doldurtuldu. Çalışmada sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Kategorik değişkenler ise gruplar arasında ki-kare testi, Fisher'in kesin ki-kare testi ve Fisher-Freeman-Halton testleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın analizleri SPSS (IBM Corp. Released 2015. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0. Armonk, NY: IBM Corp.) programında yapılmış olup, istatistiksel karşılaştırmalarda tip I hata oranı %5 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Meme kanseri hastalarında depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğunun demografik ve klinik özellikler ile ilişkisini ve bu psikolojik durumların cerrahi tedavi seçimlerine olan etkisini incelemiştir. Araştırma, depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu durumu gözlenen ile gözlenmeyen gruplar arasındaki farklılıkları yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ), medeni durum, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, emzirme öyküsü, menapoz durumu, diyabet mellitus (DM), hipertansiyon (HT), ek hastalıklar ve ailede meme kanseri öyküsü gibi demografik ve klinik özellikler açısından değerlendirmiştir. Depresyon ile ilgili bulgular, yaş, boy, kilo ve eğitim düzeyi gibi temel demografik özellikler arasında herhangi bir anlamlı fark bulunmadığını göstermiştir. Ancak, depresyon gözlenen gruplarda VKİ anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,006), bu durum depresyonun obezite ile olan ilişkisine dair mevcut literatürü destekler niteliktedir. Medeni durum, çocuk sayısı, emzirme öyküsü, menapoz durumu, DM, HT ve ailede meme kanseri öyküsü gibi diğer faktörler açısından depresyon varlığına göre gruplar arasında anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir, bu da bu faktörlerin depresyon riskini etkilemede önemli bir rol oynamadığını göstermektedir. Yaygın anksiyete bozukluğu ile ilgili olarak, anksiyete durumu gözlenen hastaların ailede meme kanseri öyküsüne sahip olma oranının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,034), bu da anksiyetenin aile öyküsü gibi spesifik klinik özelliklerle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Cerrahi işlem türü ile ilgili olarak, yaygın anksiyete bozukluğu durumu olan hastaların mastektomi gibi daha invaziv cerrahi işlemlere yöneliminde anlamlı bir artış gözlenirken (p=0,002), depresyonun cerrahi tedavi seçimleri üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, 71 meme kanseri hastasının anksiyete ve depresyon düzeylerini ve bu durumların demografik özellikler, aile öyküsü ve cerrahi tekniklerle ilişkisini incelemiştir. Bulunan ana sonuçlar, anksiyete ve depresyonun VKİ ile ilişkili olduğunu, özellikle anksiyete durumunun mastektomi gibi daha invaziv işlemlerde arttığını ortaya koymuştur. Cerrahi tercihlerin ise depresyon üzerinde belirgin bir etkisi olmamıştır. Bu bulgular, anksiyete ve depresyonun meme kanseri tedavisindeki önemini vurgulayarak, bireysel psikolojik durumların tedavi planlamasında dikkate alınmasının önemini göstermektedir. Bu bağlamda, meme kanseri hastalarının yönetiminde psikolojik destek ve müdahalelerin entegre edilmesi önerilir. Psikolojik faktörlerin tedavi kararları üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılması ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesi için multidisipliner bir yaklaşımın benimsenmesi önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Anksiyete, depresyon, memede kitle