Ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına karşı tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİNÇ ERTÜRK
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Aşılar, bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde en etkili ve maliyet-etkin koruyucu sağlık uygulamalarındandır. Son yıllarda dünya genelinde ve Türkiye'de aşı tereddüdü ve aşı karşıtlığı artmaktadır. Bu çalışma, ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumlarını, aşı karşıtlığı ve aşı tereddüdü düzeylerini belirlemek ve bu tutumların sosyodemografik değişkenlerle ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırma, 2024 yılında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 0–18 yaş arası çocuğu bulunan 165 ebeveynle yürütülmüştür. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, "Aşı Karşıtlığı Ölçeği (AKÖ)" ve "Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Ebeveyn Tutumları Ölçeği(ÇÇAYETÖ)" uygulanmıştır. Veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,5 ± 6,82 olup %87,9'u annedir; %61,8'i üniversite mezunudur. Rutin aşı yaptırma oranı %86,7, özel (takvim dışı) aşı yaptırma oranı %40'tır. Aşı sonrası yan etki gözleyenlerin oranı %20,6, en sık bildirilen etki ateştir (%73,2). Ebeveynlerin %16,4'ü aşı tereddütlü bulunmuştur. AKÖ ortalaması 45,07 ± 14,71, ÇÇAYETÖ ortalaması 20,23 ± 20,53'tür. Eğitim ve gelir düzeyi arttıkça aşı karşıtlığı ve tereddüdü azalmıştır (p<0,05). Aşı karşıtlığı ile aşı tereddüdü arasında pozitif güçlü ilişki bulunmuştur (r=0,704; p<0,001). Yan etki korkusu, aşı içeriğine dair kaygılar ve güven eksikliği, tereddüdün başlıca nedenleridir. Sonuç: Ebeveynlerin büyük çoğunluğu aşıların koruyucu etkisine inansa da bilgi eksikliği, yanlış inanışlar ve güven kaybı tereddüdü artırmaktadır. Yüksek eğitim ve gelir düzeyine sahip, kentte yaşayan ebeveynlerde aşı kabulü daha yüksektir. Aşı reddiyle mücadelede sağlık profesyonellerinin iletişim ve danışmanlık becerilerinin güçlendirilmesi, doğru bilgilendirme yapılması ve sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplara yönelik farkındalık çalışmalarının artırılması gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: Aşı, aşı karşıtlığı, aşı tereddütü, ebeveyn tutumu, çocukluk çağı