Kronik obstrüktif akciğer hastalığı alevlenmesi nedeniyle servis yatışı olan hastalarda DECAF, NEWS ve BAP-65 skorları ile laktat ve karbondioksit klirenslerinin yoğun bakıma gidişi ve mortaliteyi öngörmedeki yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, GÖĞÜS HASTALIKLARI VE TÜBERKÜLOZ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE REVA SARAÇ
Danışman: Ekrem Cengiz SEYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş/Amaç: Bu çalışma, KOAH alevlenmesi ile başvuran ve servise yatan hastalarda BAP-65 (BUN, değişken mental durum, nabız, >65 yaş), DECAF (dispne, eozinopeni, konsolidasyon, asidemi, atriyal fibrilasyon), NEWS (Ulusal Erken Uyarı Skoru) skorları ile laktat klirensi ve Karbondioksit (CO2) klirensi hesaplanmasının yoğun bakıma gidiş ve hastane mortalitesini öngörme etkinliğinin açıklanması ve karşılaştırılması amacı ile yapılmıştır. Gereç ve yöntem: 446 hastanın takip edildiği prospektif, tek merkezli kohort çalışmasına 15 Ekim 2024–15 Nisan 2025 tarihleri arasında İstanbul Yedikule Göğüs Hastalıkları Hastanesi Acil Servisi'ne başvurup KOAH alevlenmesi tanısı ile yatış verilen hastalar dahil edildi ve verileri kaydedildi. Hastaların BAP-65, DECAF, NEWS skorları, laktat klirensleri ve CO2 klirenslerinin yoğun bakıma gidişi ve hastane mortalitesini öngörme etkinliği araştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza yaş ortalaması 69±11 yıl olan toplam 446 hasta (294 erkek, 152 kadın) dahil edildi. Hastaların ilk başvuruları sırasında BAP-65, DECAF, NEWS skorları ile klirensleri (Laktat ve CO2) ortalamaları sırayla 3 (2-3); 2 (2-3); 4 (3-6); 8.9 ([-32.1]-28.2); 4.8 ([-7.1]-13.7) idi. Yoğun bakıma giden ve/veya mortal seyreden hastalarda anlamlı şekilde daha yüksek bulundu. Yoğun bakıma giden 147 (%33); mortal seyreden 55 (%12) hasta mevcuttu. Yapılan ROC analizinde yoğun bakıma gidiş için optimal eşik değerler BAP-65 için 4; DECAF için 3; NEWS için 5; laktat klirensi için -7.14; CO2 klirensi için - 1.56 olarak hesaplanmıştır. AUC değerleri sırasıyla 0.766; 0.862; 0.701; 0.665; 0.569'dur. Hastane mortalitesi için optimal eşik değerler BAP-65 için 4; DECAF için 4; NEWS için 5; laktat klirensi için 6; CO2 klirensi için -4 olarak hesaplanmıştır. AUC değerleri sırasıyla 0.642; 0.821; 0.724; 0.687; 0.632'dir. Yoğun bakım ihtiyacı olan ve olmayan hasta grupları arasındaki tek değişkenli analizde BAP-65 (p<0,001), DECAF (p<0,001), NEWS (p<0,001), laktat klirensi (p<0,001) ve CO₂ klirensi (p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Çok değişkenli analiz sonuçlarına göre ise yalnızca BAP-65 (p<0,001) ve DECAF (p<0,001) skorları ile laktat (p=0,067) ve CO₂ klirensinin (p=0,053) anlamlı olduğu belirlenmiştir. Hastane içi mortalite gelişen ve gelişmeyen gruplar arasındaki tek değişkenli analizde BAP-65 (p<0,001), DECAF (p<0,001), NEWS (p<0,001), laktat klirensi (p<0,001) ve CO₂ klirensi (p=0,001) anlamlı bulunmuş; çok değişkenli analizde ise yalnızca DECAF skoru (p<0,001), NEWS skoru (p=0,031), laktat klirensi (p=0,014) ve CO₂ klirensinin (p=0,002) anlamlı olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız sonucunda DECAF skorunun hem yoğun bakıma gidiş hem de hastane mortalitesi için en yüksek öngörü değerine sahip skor olduğunu ve KOAH alevlenme tanısı ile servis yatışı verilen hastalarda prognozu öngörmek için etkin bir skorlama sistemi olarak kullanılabileceği kanaatine vardık. Anahtar kelimeler: DECAF, NEWS, BAP-65, Laktat, CO2, Klirens, Mortalite