B12 vitamini eksikliği saptanan çocukların yaş, cinsiyet ve mevsimsel özelliklere göre değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MALİK SÜLEYMAN GÜZEL
Danışman: Zafer BAĞCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: B12 vitamini eksikliği, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde nörogelişimsel, hematolojik ve metabolik açıdan ciddi sağlık sonuçları doğurabilen, bir vitamin eksikliğidir. B12 vitamini, Deoksiribonükleik asit sentezi, sinir sistemi fonksiyonları ve kırmızı kan hücrelerinin üretimi gibi birçok hayati süreçte rol oynamaktadır. Ancak vücutta sentezlenemediğinden, eksikliğinin erken dönemde saptanması çocuk sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. Türkiye'de çocuk popülasyonunda B12 eksikliğinin yaş, cinsiyet ve mevsimsel dağılımı ile ilgili yeterli epidemiyolojik veri bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, çocuk ve ergenlerde B12 vitamini eksikliğinin yaygınlığını, yaş grubu, cinsiyet ve mevsimsel değişkenlerle olan ilişkisini analiz etmek ve elde edilen bulguları mevcut literatürle karşılaştırarak riskli grupları tanımlamaktı. Materyal ve Metod: Bu retrospektif kesitsel çalışmaya, 1 Ocak 2024 ile 31 Aralık 2024 tarihleri arasında üçüncü basamak bir hastanenin çocuk sağlığı ve hastalıkları kliniğine başvuran ve ölçülmüş olan plazma B12 vitamini düzeyleri referans değerinin altında olarak saptanan toplam 1892 çocuk dahil edildi. B12 düzeyi düşük saptanmış bütün olgular yaş, cinsiyet ve başvuru mevsimlerine göre alt gruplara ayrıldı. Elde edilmiş olan veriler yaş, cinsiyet ve mevsimsel değişkenler yönünden istatiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 1892 olgunun %44,19'u erkek, %55,81'i kızdı. En büyük yaş grubunu %47,46 ile 12-18 yaş aralığı oluşturdu. Olguların başvuru mevsimi en sık yaz (%41,01) olarak tespit edildi. Tüm hastalarda plazma B12 düzeyleri referans aralığın altında bulunmuş ve ortalama 163,66 ± 23,74 ng/L olarak hesaplanmıştır. Cinsiyetler arasında B12 düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,66). En düşük ortalama B12 düzeyi 28 gün -12 ay grubunda, en yüksek ise 6-11 yaş grubunda gözlenmiştir (p<0,001). Mevsimler arasında plazma B12 düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuş, yaz aylarında B12 düzeyleri en düşük, kış aylarında ise en yüksek seviyede ölçülmüştür (p=0,012). Yaş, cinsiyet ve mevsimsel değişkenler birlikte değerlendirildiğinde, B12 düzeyi üzerindeki etkilerinin bağımsız olduğu görülmüştür. Sonuç: Çalışmamız, B12 vitamini eksikliğinin özellikle yaşamın ilk yılı ve ergenlik dönemi ile yaz mevsiminde daha belirgin hale geldiğini göstermektedir. Cinsiyetin plazma B12 düzeylerine anlamlı etkisi olmamakla birlikte, yaş ve mevsim faktörlerinin önemli rol oynadığı gösterilmiştir. Bu bulgular, özellikle riskli yaş ve mevsim gruplarında erken tanı ve tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: B12 vitamini eksikliği, çocuk, mevsimsel dağılım, yaş, cinsiyet