Adölesan yaş grubunda anafilaksi etiyolojisi ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞIL ALTAN
Danışman: Zeynep ŞENGÜL EMEKSİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Adölesan Yaş Grubunda Anafilaksi Etiyolojisi ve Klinik Özelliklerin Değerlendirilmesi Amaç: Anafilaksi şiddetli, yaşamı tehdit edebilen sistemik bir hipersensitivite reaksiyonudur. Adölesan yaş grubundaki hastaların; farklı etiyolojik özellikleri, tedavi uyum zorluğu, yeni deneyimler aramaya yönelik riskli tutumları bu grubun anafilaksi açısından riskli bir grup olarak tanımlanmasına neden olmaktadır. Çalışmamızda; 12-18 yaş adölesan grubundaki çocuklarda anafilaksinin etiyolojisi, risk faktörleri, klinik bulguları, anafilaksi şiddeti ve bunu etkileyen faktörler, anafilaksi tekrarındaki etkenler, tedavi yaklaşımları ve tedavi uyumları ile ilgili verilerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda; Eylül 2019- Eylül 2023 tarihleri arasındaki dört yıllık periyodda Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Çocuk Alerji ve İmmünoloji Kliniği'nde takip edilen, hastane veri kayıt sistemine anafilaksi tanısı için spesifik olan tanı kodları girilmiş 12-18 yaş grubu hastalar dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları retrospektif olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 172 hastanın %50,6'sı kızdı. Hastaların %57'sinde eşlik eden alerjik hastalık mevcuttu. Hastaların %42,4'ünde birden fazla anafilaksi epizodu geliştiği saptandı. Atakların tetikleyicileri arasında en sık ilaçlar (%27,9) ve ikinci sırada da besinler (%26,3) yer alıyordu. Hastaların %67,9'unda klinik bulgular tetikleyici temasından sonraki ilk 15 dakika içinde oluşmuştu. Anafilaksi anında en çok solunum sistemi (%88,2) ve cilt ve/veya mukoza tutulumu (%87,0) olduğu görüldü. Besin ve idiopatik anafilaksilerin diğer tetikleyicilere göre tekrarlama riskinin fazla olduğu saptandı. Tekrarlayan anafilaksi için kardiyovasküler sistem tutulumuna ait bulguların varlığı, ailede alerjik hastalık varlığı, besin ile tetiklenen anafilaksiler ve idiopatik anafilaksi risk faktörü olarak saptandı. Değerlendirilen epizodların %8,8'inde yoğun bakım izlemi gerektiği görüldü. Yoğun bakım izlemi açısından risk faktörleri değerlendirildiğinde; erkeklerde (n:16, %69,6) anafilaksi epizodu sırasında yoğun bakım ihtiyacının istatistiksel olarak anlamlı daha fazla olduğu tespit edildi. Aynı zamanda eşlik eden sistemik hastalık olması ve ailede alerjik hastalık varlığı ise yoğun bakım izlemi için risk faktörü olarak saptandı. Atakların %17,6'sı ağır anafilaksi olarak tanımlandı ve ağır anafilaksi için erkek cinsiyette olmak, gastrointestinal, solunum ve kardiyovasküler sistem tutulumuna ait bulguların varlığı risk faktörü olarak saptandı Sonuç: Artan risk alma davranışları, zayıf hastalık yönetimi ve minimum risk algısı nedeniyle adölesanlar özellikle savunmasız bir grubu oluşturur. Besinlerin çocuklarda en yaygın tetikleyici olduğu verisine karşılık, adölesanlarda ilaçlarında besinler kadar sorumlu olabileceği akılda tutulmalıdır. Çalışmamızda eşlik eden alerjik hastalık varlığının adölesanlarda ağır anafilaksi için önemli bir risk faktörü olduğu ve bu grupta anafilaksi tekrarlama olasılığının arttığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anafilaksi, Anafilaksi şiddeti, Anafilaksi risk faktörleri, Adölesan, Tekrarlayan anafilaksi, Adrenalin