Kronik hastalığı olan çocukların uzun süreli hastane yatışlarının sağlıklı kardeşleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLER GÖZÜDELİ YAR
Danışman: Fadime YÜKSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çocukluk dönemi, beyin gelişimi, konuşma, dil ve motor becerilerin kazanımıyla fiziksel ve zihinsel sağlığın temelinin atıldığı kritik bir süreçtir. Bu dönemde genetik faktörlerin yanı sıra beslenme, güvenli aile ortamı, ebeveyn desteği, sosyal etkileşim ve olumsuz deneyimlerin önlenmesi büyük önem taşır. Kronik hastalığı veya uzun süreli bakımı gereken çocukların sağlıklı kardeşleri, ihmal, aşırı ilgi, duygusal ve sosyal işlevsellik sorunları açısından risk altında olabilir. Amaç: Bu çalışmada, kronik hastalığı veya uzun süreli bakım gereksinimi olan çocukların sağlıklı kardeşlerinin ihtiyaçlarının karşılanma durumu, yaşam kalitesi ve ebeveyn yaklaşımları değerlendirilerek, gerekli ise sosyal destek sağlanmasına yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Gereç-Yöntem: Araştırma, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde Haziran 2023–Eylül 2025 tarihleri arasında 1 aydan uzun süre yatan 0 –18 yaş hastaların sağlıklı kardeşleri ve aileleriyle yürütüldü. Demografi, yatış süresi, refakatçi, kardeşlerin beslenme, aşılama, büyüme, gelişme, akademik başarı, sağlam çocuk takibi ve ruhsal durumları sorgulandı, 2–18 yaşa Yaşam Kalitesi Ölçekleri uygulandı. Veriler SPSS v27 ile analiz edildi, tanımlayıcı, Ki-kare, Kolmogorov-Smirnov; p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: İki yaş altındaki 40 kardeşin %25'inde aşıların geciktiği, %70'inde anne sütü alımının kesintiye uğradığı, %95'inde bu süreçte formül mamaya başlandığı bulunmuştır. Okul öncesi 92 çocuğun %40.2'sinde tuvalet eğitiminin geciktiği, %18,5'inde çocukla hiç kitap/oyun etkinliği yapılmadığı, okul çağındaki 268 çocuğun %62,4'ünde akademik başarının düştüğü, %15,3'ünün bu süreçte devamsızlık yaptığı, genel olarak sağlam çocuk izleminde %29,2 oranında aksama olduğu, yaşam kalitesi ölçeklerinde düşüklükler saptanmıştır. Sonuç: Veriler, kronik hastalığı olan çocukların kardeşlerinde sağlam çocuk izlemlerinin sürekliliğinin bozulduğunu ve bunun fiziksel ve psikososyal sağlığı olumsuz etkilediğini göstermektedir. Bulgular, aile destek programlarının güçlendirilmesini; emzirme/beslenme danışmanlığının hastane süreçlerine entegrasyonunu; aşılama ve izlem için hatırlatma-entegrasyon sistemlerinin kurulmasını; erken çocuklukta gelişimsel desteğin artırılmasını; okul çağında eğitim kurumlarıyla koordineli izlemi gerektirmektedir. Sosyal pediatri temelli yaklaşımlar ve risk grupları için önceliklendirme modelleri, erken müdahale ile koruyucu hizmetlerin etkinliğini artıracaktır ve çocuk sağlığı göstergelerinin iyileşmesine katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Yaşam kalitesi, çocuk sağlığı, kronik hastalık, hastane yatışı, kardeş, davranış sorunu