Karaciğer sirozlu hastalarda sarkopeni sıklığı ve mortaliteye etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEDİR BERKUK YÜKSEL
Danışman: Kadem ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Karaciğer sirozu hastalarında sarkopeninin sık görüldüğü ve mortaliteyi artırdığı bilinmektedir. Ancak Türk popülasyonuna ait sarkopeni sıklığı ve sarkopeninin 6 ve 12 aylık mortalite üzerine etkisini değerlendiren veri sınırlıdır. Bu çalışmada, siroz hastalarında sarkopeni prevalansını belirlemek, klinik ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisini incelemek ve özellikle 6 ve 12 aylık mortalite üzerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu prospektif kesitsel çalışma, 13 Aralık 2023 – 30 Aralık 2024 tarihleri arasında Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran ve rutin sarkopeni taramasına alınan 97 siroz hastasını kapsamaktadır. Hastalara öncelikle el kavrama kuvveti ölçümü yapılmış, düşük kas kuvveti saptananlara DEXA ile appendiküler yağsız kas kütlesi değerlendirilmiştir. DEXA ile sarkopeni saptanan hastalarda 4 metre yürüme hızı testi uygulanarak ciddi sarkopeni belirlenmiştir. Tüm hastaların demografik, klinik, laboratuvar verileri, Child-Pugh ve MELD-Na skorları kaydedilmiştir. Mortalite değerlendirmesinde 6 ve 12 ay içerisindeki mortalite durumları hastane kayıt sistemi üzerinden izlenmiştir. İstatistiksel analizlerde uygun parametrik ve non-parametrik testler kullanılmış, p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya 46 erkek (%48,5), 49'u kadın (%50,5) olmak üzere toplam 97 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların ortanca yaşı 60 [24–95] yıl idi. Çalışmaya dahil edilen 97 karaciğer sirozu hastasının %24,7'sinde (n=24) el kavrama kuvveti ve DEXA' da ALM/m2' ye göre sarkopeni saptandı. Sarkopenisi olan hastalar, sarkopenik olmayanlara göre anlamlı olarak daha ileri yaşta, daha yüksek Child-Pugh ve MELD-Na skorlarına sahipti (her ikisi için p<0,001). Asit ve hepatik ensefalopati görülme sıklığı sarkopenik grupta anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). Sarkopenik hastalarda INR, APTT, total bilirubin ve CRP düzeyleri anlamlı olarak yüksek; albumin düzeyi ise daha düşüktü. Tüm hastaların %17,5'inde (n=17) el kavrama kuvveti ve DEXA' da ALM/m2'ye göre sarkopeni saptanan grubuna yapılan yürüme hızı testi sonucunda ciddi sarkopeni saptandı.Mortalite analizinde, 6 ay içerisinde mortalite el kavrama kuvveti ve DEXA' da ALM/m2' ye göre sarkopenisi olmayan grupta %2,7 iken sarkopenik grupta %45,8 bulundu (p<0,00001). 12 ay içerisinde mortalite ise el kavrama kuvveti ve DEXA' da ALM/m2' ye göre sarkopenik hastalarda %62,5 olup sarkopenisi olmayan gruptan anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,00001). SONUÇ: Bu çalışma, siroz hastalarında sarkopeninin önemli bir klinik problem olduğunu göstermektedir. Karaciğer sirozu hasta grubumuzun %24,7' sinde el kavrama kuvveti ve DEXA' da ALM/m2' ye göre sarkopeni saptandı, bunlara 4 metre yürüme hızı testi yapıldığında %17,5' inde ciddi sarkopeni gözlendi. Sarkopeni, ileri evre karaciğer sirozu, artmış komplikasyon sıklığı ve belirgin şekilde artmış 6 ve 12 ay içerisinde mortalite ile ilişkili bulunmuştur. Bulgularımız, sirozlu hastalarda sarkopeni taramasının erken dönemde yapılması ve yüksek riskli hastaların yakın takibe alınmasının prognostik açıdan önemli olduğunu desteklemektedir. ANAHTAR KELİMELER: Siroz, Sarkopeni, DEXA, El kavrama kuvveti, Mortalite, MELD-Na, Child-Pugh