Seksen yaş ve üzeri hastalarda akut kolanjit varlığında erken endoskopik retrograd kolanjiopankreatografinin klinik sonlanım üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA NUR ÜNAL
Danışman: Bülent ÖDEMİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akut kolanjit safra yollarındaki safra akışının yavaşlaması ve enfeksiyon sonucu gelişen ateş, sarılık ve karın ağrısı ile kendini gösteren klinik bir sendromdur. Akut kolanjit tanısı konulan hastalarda hızlıca uygun sıvı ve antibiyotik tedavisine başlanmalıdır. Hastaların yaklaşık %70'inde medikal tedaviye yanıt alınmakla birlikte tedaviye yanıtsız hastalarda biliyer drenajın sağlanması gerekir. Akut kolanjit tanısında, hastalık şiddetinin belirlenmesinde ve tedavisinde en güncel kılavuz olan Tokyo Kılavuzu 2018 (TK 18) kullanılmaktadır. TK 18'de hafif kolanjitlerde tanıdan 24 saat sonra medikal tedaviye yanıt alınamayan durumlarda, orta şiddette erken (≤48 saat) dönemde, şiddetli kolanjit varlığında ise acil olarak biliyer drenajın sağlanması önerilmektedir. Biliyer drenaj endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP), perkütan transhepatik kolanjiografi (PTK) yada cerrahi ile sağlanabilir. Dünyada ortalama yaşam süresinin uzamasıyla beraber geriatrik nüfusta da artış görülmektedir. İlerleyen yaşla birlikte kişilerde kronik hastalıklar daha sık görülür. Çalışmamızda Mart 2019 ile Ocak 2023 tarihleri arasında hastanemiz ERCP 2 ünitesinde işlem yapılan seksen yaş ve üzeri hastalar retrospektif olarak incelenmiştir. ERCP işlem zamanı acil (≤24 saat), erken (24-48 saat) ve geç (>48 saat; ≤7 gün) olacak şekilde hastalar sınıflandırılmış ve ERCP zamanı ile primer sonlanım noktası olan hastane yatışı ve uzamış yatışa (≥10 gün) olan etkisi değerlendirilmiştir. Tez çalışması kapsamında gerçekleştirilen tüm prosedürler, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi 2 Nolu Etik Kurul Başkanlığından alınan E.Kurul-E2-23-3097 sayılı kararı ile gerçekleştirilmiştir. Yürütülen tez çalışmasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi ERCP 2 ünitesinde Mart 2019 ile Ocak 2023 tarihleri arasında yapılan 8218 işlem değerlendirildi. Dahil olma ve dışlanma kriterlerine uyan 222 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların %32,9'u erkek hasta %67,1'i kadın hasta olarak saptandı. Hastaların yaş ortalaması yaklaşık olarak 85'ti. Çalışmaya dahil edilen hastalarda en düşük yaş 80 en yüksek yaş 100'dü. En sık eşlik eden üç hastalık; %67,1 ile hipertansiyon, %27 ile koroner arter hastalığı ve %23,9 ile diyabetes mellitus olarak görüldü. Çalışmaya dahil edilen 222 hasta TK 18 kriterlerine göre sınıflandırıldı. Hastaların %18,9'u hafif, %66'sı orta ve %14,4'ü şiddetli kolanjit olarak değerlendirildi. Hastalar ERCP işlem zamanı acil ( 48 saat) olacak şekilde gruplandırıldı. Gruplar arasında hastane yatış süresi açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Geç ERCP yapılan hastalar ile acil ve erken ERCP yapılan hastalar uzamış yatış açısından kıyaslandığında geç ERCP grubunda uzamış yatış sıklığının arttığı görüldü. 122 hastadan kan kültürü aldığı görüldü. Kültür alınan hastaların %74,6'sında üreme saptanmadı. Hastaların %15,6'sında gram negatif etkenler ürerken %9,8'inde gram pozitif etkenler üredi. Hastaların %4,1'inde başarısız kanülasyon saptandı. Başarılı kanülasyon sağlanan hastaların %86,4'ünde selektif, %7'sinde fistülotomi ve %6,6'sında double guidwire yöntemi ile kanülasyon sağlandığı görüldü. Hastaların %92'sine stent, %64,8'ine EST, %76,5'ine balon dilatasyonu uygulandığı görüldü. Hastaların %43,2 'sinin ERCP işlemi ilk 24 saatte yapılmışken %21,6'sının işleminin 24-48 saat arasında, %35,2'sinin işleminin 48. saatten sonra yapıldığı görüldü. Hastaların %9,5' inde pankreatit, %2,3' ünde kanama %0,5' inde ise perforasyon gözlendi. Çok değişkenli regresyon analizinde uzamış yatışa olan etkiler incelendiğinde yaştaki 1 yıllık artışın 1,078 kat (%95 CI 1,005-1,156), orta şiddette kolanjiti olan hastalarda hafif kolanjiti olanlara göre 2,524 kat (%95 CI 1,176-5,414), şiddetli kolanjiti olan hastalarda hafif kolanjiti olanlara göre 5,676 kat (%95 CI 1,940-16,603), ERCP işleminin 48 saatten sonra yapılması ile ilk 24 saatte yapılması kıyaslandığında 2,637 kat (%95 CI 1,324-5,249) artış izlendi. ERCP işlem zamanının hastane yatış süresi üzerine etkisinin incelendiği çalışmada, ERCP saati ilk 24 saat olanlar , 24-48 saat arası olanlar ve 48 saatten fazla olanların hastaların hastane yatış süreleri kıyaslandığında anlamlı farklılık saptanmadı. ERCP saati ilk 24 saat olanlar , 24-48 saat arası olanlar ve 48 saatten fazla olan hastaların hastane yatış sürelerinin 10 günün altında veya 10 gün ve üzerinde olması oranları arasında anlamlı farklılık saptandı. ERCP saati ilk 24 saat olan hastalarla ERCP saati 24-48 saat arasında olan hastalar arasında uzamış yatış açısından anlamlı farklılık saptanmadı. ERCP saati 48 saatten fazla olanlarda uzamış yatış oranı ERCP işlem saati 24 saatten az ve 24-48 saat olanlara göre daha fazla bulundu. Hastaneye başvuran akut kolanjit hastalarında ERCP ye kadar geçen süre ortalama hastane yatış süresini etkilememekle birlikte işlemin ilk 48 saat içerisinde yapılmış olması uzamış yatış olasılığını azaltmaktadır. Anahtar kelimeler: Akut Kolanjit, ERCP zamanı, Yatış Süresi