Ebeveynleri tip 2 diabetes mellitus tanılı kişilerin diyabet bilgi düzeyleri ile sağlıklı beslenme tutumları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERDAN DÖNER
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) tanısı almış ebeveynlere sahip bireylerin diyabet bilgi düzeyleri ile sağlıklı beslenme tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Gözlemsel ve kesitsel nitelikteki bu çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği kliniğine bağlı Esenler Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı ebeveynleri Tip 2 DM tanısı almış, kendisinde diyabet tanısı olmayan 18-65 yaş aralığında 343 kişi dahil edilmiştir. Çalışmada, katılımcıların diyabet bilgi düzeylerini ve sağlıklı beslenme tutumlarını ölçmek için "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Yetişkin Diyabet Bilgi Ölçeği (YDBÖ)" ve "Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ)" kullanılmıştır. Veriler, SPSS 22.0 yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 18-65 yaş arası 343 birey katılmış olup, katılımcıların %49'u (n: 167) erkek, %51'i (n: 176) kadındır. Yaş ortalaması 37,2'dir (ortanca: 35, SS: 12,5). Eğitim durumu en çok %34 ile ilkokul/ortaokuldur. Yetişkin Diyabet Bilgi Ölçeği (YDBÖ) puanı ortalaması 20,81 olup, en yüksek puan "Diyabet Belirtileri" (0,87), en düşük ise "Diyabet Risk Faktörleri" (0,52) alt boyutunda elde edilmiştir. Sağlıklı Beslenme Tutum Ölçeği (SBİTÖ) puanı ortalaması 84,36 (SS: 10,50) ile yüksek bir tutuma işaret etmektedir; en yüksek puan "Beslenme Hakkında Bilgi" (4,52), en düşük ise "Beslenmeye Yönelik Duygu" (3,62) alt boyutundadır. Diyabet bilgi düzeyi cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, medeni durum, meslek ve gelir düzeyine göre anlamlı şekilde farklılaşmakta olup (p 0,05). Alt boyutların puanları incelendiğinde ise anlamlı ilişki görülmeyen bu parametreleri bazı alt boyutlarında anlamlı ilişkiler görülmüştür. Örneğin beslenme hakkında bilgi alt boyut puanı, cinsiyetlere göre anlamlı bir şekilde farklılaşmıştır (p 0,05). Bu durumun verilerin kategorize edilmesi sırasında ortaya çıkan hassasiyet kaybına bağlı olduğu düşünülmüş ve takiben yapılan korelasyon analizinde SBİTÖ ve YDBÖ puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,05, r=0,14). YDBÖ puanı arttıkça beslenme hakkında bilgi alt boyutu puanı ve olumlu beslenme alt boyutu puanı da anlamlı şekilde artmaktadır (p<0,05). SBİTÖ puanı arttıkça kan şekeri ölçümü ve değerleri ile diyabet belirtileri alt boyutu puanı da anlamlı şekilde artmaktadır (p<0,05). Beslenme hakkında bilgi alt boyutu puanı arttıkça diyabet genel bilgiler, kan şekeri ölçümü ve değerleri, diyabet risk faktörleri ve diyabet belirtileri alt boyutu puanı da anlamlı şekilde artmaktadır (p<0,05). Sonuç: Çalışmanın sonucunda, diyabet bilgi düzeyinin yüksek olmasının sağlıklı beslenme tutumlarını olumlu etkilediği görülmüştür. SBİTÖ ve YDBÖ puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu bulgu, diyabetle ilgili bilgilendirmenin beslenme alışkanlıkları üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Birinci basamak, diyabet bilgi düzeyi, sağlıklı beslenme, tip 2 diyabet