Psoriasis hastalarında Endotelyal Aktivasyon ve Stres İndeksi (EASIX) skorunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE GÜNAY
Danışman: Aslı AKSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, psoriasis hastalarında Endotelyal Aktivasyon ve Stres İndeksi'ni (EASIX) değerlendirmekle birlikte bu indeksin hastalık şiddeti, sistemik tedavi durumu ve sistemik inflamasyon belirteçleri ile ilişkisini araştırmaktır. Ayrıca EASIX'in psoriasiste endotelyal stresin dolaylı bir göstergesi olarak klinik kullanım potansiyelinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 100 naif psoriasis hastası, en az 6 aydır sistemik tedavi alan 100 psoriasis hastası ve 100 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 300 katılımcı dahil edildi. Demografik veriler, klinik özellikler ve biyokimyasal parametreleri kaydedildi. EASIX, Laktat Dehidrogenaz × Kreatinin / Trombosit sayısı formülü ile hesaplandı. Gruplar arası karşılaştırmalar uygun parametrik veya non-parametrik testlerle yapıldı. EASIX'in bağımsız belirleyicilerini değerlendirmek amacıyla log dönüşümü sonrası Genel Lineer Model (GLM) analizi uygulandı. Bulgular: EASIX düzeyi naif psoriasis hasta grubunda en yüksek (0,66±0,36), sistemik tedavi grubunda orta düzeyde (0,58±0,21) ve kontrol grubunda en düşük (0,49±0,15) saptandı (p=0,001). Her iki psoriasis grubu kontrol grubundan anlamlı farklılık gösterirken, iki hasta grubu arasında fark izlenmedi. Naif grupta EASIX, PAŞİ ve yaş ile pozitif korelasyon gösterdi. Erkek cinsiyet ve hastalık şiddeti, log(EASIX) için bağımsız belirleyiciler olarak bulundu. NLR, MLR, SII, SIRI ve AISI değerleri özellikle naif psoriasis grubunda daha yüksek düzeyde saptanırken, sistemik tedavi alan hastalarda ise kontrol grubuna doğru kısmi azalma gösterdiği gözlendi. Sonuç: EASIX, psoriasiste sağlıklı bireylere kıyasla yüksek bulunmuş ve hastalık şiddeti ile ilişkili saptanmıştır. Bulgular, psoriasiste sistemik inflamasyon ve endotelyal stres arasındaki ilişkiyi desteklemektedir. EASIX, psoriasiste tamamlayıcı bir sistemik belirteç olarak değerlendirilebilir; ancak cinsiyete özgü yorumlama gereklidir. Uzunlamasına çalışmalarla klinik prognostik değeri araştırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: psoriasis, endotelyal disfonksiyon, inflamasyon, biyobelirteçler, trombosit sayısı, kardiyovasküler hastalıklar