Obstrüktif uyku apne riskinin KOAH popülasyonunda KOAH şiddeti ve klinik parametreler ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, GÖĞÜS HASTALIKLARI VE TÜBERKÜLOZ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ ONUR KELEŞ
Danışman: Selma FIRAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Kronik obstrüktif akciğer hastalığında (KOAH) prognoza etki eden birçok komorbidite olduğu bilinmektedir. Sık görülen komorbiditelerden biri olan obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS), KOAH ile ilişkili çeşitli klinik ve patofizyolojik faktörlerden etkilenmektedir. Bu çalışmada obstrüktif uyku apne (OSA) riski varlığının KOAH'ın şiddeti ile ilişkisinin belirlenmesi ve KOAH populasyonunda OSA riski düşük olanların demografik, klinik özellikler ve antropometrik ölçümleri açısından OSA riski orta ve yüksek olanlarla karşılaştırılması amaçlanmıştır. Metod: Bu çalışmada; Eylül 2019 – Kasım 2019 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara 2. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Göğüs Hastalıkları polikliniklerine KOAH tanısı ile başvuran 40-75 yaş arası 181 hasta kesitsel olarak incelendi. KOAH tanısı ile takip edilen olguların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), antropometrik ölçümleri, ek hastalıkları, sigara kullanım durumları, modifiye medical research council (mMRC) dispne skalası ile dispne düzeyleri, son bir yıldaki atak sıklıkları ve solunum fonksiyonları değerlendirildi. Havayolu obstrüksiyonunun şiddeti birinci saniyedeki zorlu ekspiratuar volüm (FEV1) düzeyine göre, KOAH hastalığının evrelemesi ise GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) 2019 rehberine göre yapıldı. Tüm hastalara gündüz aşırı uyku halini (GAUH) belirlemek amacı ile epworth uykululuk ölçeği (ESS), OSA riskini sorgulamaya yönelik STOP-Bang anketi uygulandı. Bulgular: OSA riski orta/yüksek seviyede olan hastalarda, OSA riski düşük seviyede olan hastalara kıyasla diyabet oranı (sırasıyla; %14,3 ve %3,6; p=0,040), ortanca ESS skoru (sırasıyla; 7 ve 2; p<0,001) ve GAUH oranı (sırasıyla; %42,1 ve %3,6; p<0,001) yüksek saptandı. Ek olarak, bu KOAH populasyonunda bel çevresi ve kalça çevresi ölçümleri de OSA riski orta/yüksek olan grupta istatistiksel açıdan önemli derecede yüksek bulundu (p<0,001). Çok değişkenli regresyon modelinde; azalan oksijen saturasyon yüzdesi (OR:0,83; p=0,007) ve ESS skoru (OR=1,28; p<0,001) OSA riskinin orta/yüksek seviyede olmasını etkileyen bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. GAUH saptanan grupta (ESS skoru ≥10) GAUH saptanmayan gruba kıyasla, STOP-Bang anketi risk puanı ve orta/yüksek seviyede OSA riski saptanma yüzdesinin daha yüksek olduğu belirlendi. Ayrıca GAUH saptanan grubun ortalama yaşı, GAUH saptanmayan gruba göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha düşük bulundu (sırasıyla; 60 ve 63; p=0,037). Azalan yaş (OR:0,94; p=0,003) ve artan STOP-Bang anketi risk puanı (OR=1,92; p<0,001) gündüz uykululuk halini etkileyen bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Sonuç: Bu çalışmada, KOAH'lı hastalarda vücut-kitle indeksi gibi yaygın kullanılan faktörler dışındaki hangi klinik bulguların orta/yüksek seviyedeki OSA riskini belirleyebileceği ortaya konmuştur. Sonuçlarımız düşük oksijen saturasyonu, eşlik eden diyabet varlığı, yüksek ESS skoru ve yüksek bel-kalça çevresini içeren faktörlerin OSA riski orta/yüksek seviyede olan hastaların ayırt edilmesinde yönlendirici olabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca GOLD'a göre tüm KOAH evreleri arasında OSA riski yönünden fark saptanmamıştır. Bu nedenle, tüm KOAH hastalarının OSA riski yönünden evreden bağımsız olarak sorgulanmasını ve belirttiğimiz klinik özellikleri taşıyan hastaların polisomnografi için uyku kliniklerine yönlendirilmesini öneriyoruz. Anahtar kelimeler: Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS), Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), Epworth uykululuk ölçeği (ESS), STOP-Bang anketi