Bilişsel esneklik ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve bilinçli farkındalığın aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM BAKİ
Danışman: Aynur FEYZİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mevcut çalışmada, bilişsel esneklik ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve bilinçli farkındalığın aracı rolünü incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada veriler Demografik Bilgi Formu, Bilişsel Esneklik Envanteri, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Stroop Testi Çapa Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışma kapsamında, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da bir üniversitede lisans programına devam eden 18-24 yaş arası 100 öğrenciden veri toplanmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizleri için ''Statistics Package for Social Sciences 25'' (SPSS 25) programı kullanılmıştır. Öncelikle, katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve ölçüm araçlarından elde edilen puanların ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerleri analiz edilmiştir. Ölçeklerin güvenirlik değerleri için Cronbach α katsayıları hesaplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayıları ile incelenmiştir. Yordayıcı değişkenler aşamalı (stepwise) çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Aracı değişken analizleri ise SPSS programının PROCESS makro eklentisi ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık değer kriteri p< 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Değişkenleri ölçmek üzere kullanılan ölçüm araçlarının birçok alt boyutu arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Aşamalı (stepwise) çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda stresle başa çıkma tarzlarından iyimser yaklaşım, kendine güvenli yaklaşım ve çaresiz yaklaşımın yordayıcı modelleri saptanmıştır. Ardından, SPSS PROCESS makro eklentisi ile yapılan aracı rol analizlerinde bilişsel esneklik ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolü bulunmuş; ancak bilinçli farkındalığın aracı rolü bulunamamıştır. Sonuç: Alanyazın incelendiğinde bilişsel esneklik ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve bilinçli farkındalığın aracı rolünü inceleyen herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Çalışmanın bu açıdan alanyazına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Mevcut çalışmada yer alan sınırlılıkların göz önünde bulundurulmasının, gelecekte tasarlanacak çalışmalar için önemli olabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Bilinçli farkındalık, bilişsel esneklik, duygu düzenleme, stresle başa çıkma tarzları