Serebral palsi tanılı çocuklarda antropometrik olarak üst orta kol çevresi ölçümü ile malnütrisyon açısından boy ve kilo ile ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMET ÇELİK
Danışman: Nelgin GERENLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Serebral palsi tanılı çocuklarda malnütrisyon sıklığı, motor işlev kayıpları, oral-motor disfonksiyon ve eşlik eden sistemik sorunlar nedeniyle belirgin şekilde artmıştır. Boy ve kilo ölçümlerinin her zaman güvenilir biçimde elde edilemediği bu hasta grubunda, üst-orta kol çevresi ölçümü pratik, güvenilir, uygulanabilir bir değerlendirme aracı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada serebral palsili çocuklarda üst-orta kol çevresi ölçümünün, büyüme ve beslenme durumunu değerlendirmede kullanılan diğer antropometrik parametrelerle ilişkisi incelenmiş; ölçümün klinik geçerliliği ve malnütrisyonu belirlemedeki katkısı araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Ocak–Ekim 2025 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve Çocuk Nörolojisi polikliniklerine başvuran 2–18 yaş arası, klinik olarak serebral palsi tanısı doğrulanmış 101 hasta ile gerçekleştirildi. Tüm olgularda boy uzunluğu, vücut ağırlığı, baş çevresi, vücut kitle indeksi, üst-orta kol çevresi ve triseps deri kıvrım kalınlığı ölçümleri standardize protokole uygun şekilde alındı; tüm antropometrik göstergeler ulusal ve uluslararası referans eğrilerine göre değerlendirildi. Klinik değişkenler arasında serebral palsi tipi, kaba motor fonksiyon düzeyi, epilepsi varlığı, antiepileptik ilaç kullanımı, gestasyonel hafta, yenidoğan yoğun bakım ünitesi yatış öyküsü, beslenme şekli yer aldı. Antropometrik ölçümlerle klinik değişkenler arasındaki ilişkiler uygun parametrik ve non-parametrik yöntemlerle analiz edildi. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Çalışmamızda yer alan 101 serebral palsi tanılı çocuğun yaşları 24– 205 ay arasında değişmekte olup ortalama yaş 91,56±53,82 ay, ortalama gestasyonel hafta ise 36,24±4,61 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %56,4'ü erkek, %60,4'ü ise 5 yaş ve üzeri gruptadır. Hastaların %68,3'ünün yenidoğan yoğun bakım yatış öyküsü bulunmakta olup, bu grubun yoğun bakımda kalış süresi ortalama 48,93±45,57 gündür. Korelasyon analizlerinde üst-orta kol çevresi Z skorunun boy Z, kilo Z, baş çevresi Z, triseps kıvrım kalınlığı Z ve vücut kitle indeksi Z skorlarıyla anlamlı ve pozitif ilişkiler gösterdiği; en güçlü ilişkilerin kilo Z (r=0,869), vücut kitle indeksi Z (r=0,787) ve triseps Z (r=0,757) ile olduğu belirlenmiştir. Hemoglobin düzeyi üst-orta kol çevresi Z skoru ile pozitif yönde ilişkili bulunurken (r=0,280), antiepileptik ilaç sayısı ile negatif bir ilişki saptanmıştır (r=-0,201). Bu bulgular, üst-orta kol çevresi ölçümünün rutin klinik değerlendirmelere eklenmesinin malnütrisyonun erken tanınmasına ve müdahalenin zamanında uygulanmasında önemli katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Sonuç: Serebral palsi tanılı çocuklarda üst-orta kol çevresi ölçümü hem pratik uygulanabilirliği hem de temel antropometrik degişkenlerle gösterdiği güçlü̈ ilişkiler nedeniyle malnütrisyonun değerlendirilmesinde değerli bir araçtır. Özellikle güvenilir boy ve kilo ölçümü yapılamayan, postüral kontrolü sınırlı çocuklarda üst-orta kol çevresi, klinik izlemi destekleyen önemli bir göstergedir. Çalışmanın bulguları, üst- orta kol çevresinin rutin değerlendirmelere dahil edilmesinin malnütrisyonun erken tanınmasına ve müdahalenin zamanında uygulanmasına katkı sağlayacağını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Serebral palsi, malnütrisyon, üst-orta kol çevresi, antropometrik ölçümler, Z skoru.