Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda akut böbrek hasarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONGÜL TOMAR GÜNEYSU
Danışman: Mehmet BÜLBÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Akut böbrek hasarı (ABH) Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ) yatan hastalarda sık görülür, sonuçları kötü olabilir, erken saptanması ve tedavisi önemlidir. Çalışmamızda YYBÜ'ye yatırılarak izlenen hastalarda ABH insidansının, sosyodemografik, klinik, laboratuvar özelliklerinin, predispozan risk faktörlerinin, primer tanılarının, mortalitenin, tedavilerinin, renal replasman gereksinimlerinin ve erken dönem prognozlarının değerlendirilmesi amaçlandı. YÖNTEM: Çalışmaya Ocak 2013-Aralık 2016 tarihleri arasında YYBÜ'de yatan, postnatal ilk 28 günde ABH gelişen term yenidoğanlarla, düzeltilmiş yaşı 28 günden küçük olup ABH gelişen preterm yenidoğanlar alındı. Serum kreatin değeri>1,5 mg/dl ve/veya iki ölçüm arasında iki kat artış olanlara ABH tanısı kondu ve olgu grubu (ABH-G) olarak alındı. Her bir hasta için, o hasta ile aynı süre içinde yatmış ancak ABH tanısı almamış ikişer hasta kontrol grubu (K-G) olarak alındı ve hastaların elektronik kayıtları geriye dönük olarak değerlendirildi. BULGULAR: Çalışma süresince YYBÜ'de yatan 7418 hastadan 201'inde (%2,7) ABH saptandı. Akut böbrek hasarı grubunda 82'si (%42,3) preterm, 112'si (%57,7) term olmak üzere 201; K-G'de 114'ü (%28,8) preterm, 282'si (%71,2) term olmak üzere 402 bebek vardı. Akut böbrek hasarlı olguların %92,5'inde (186) prerenal, %6,5'inde (13) renal, %1'inde (2) postrenal sebeplerden kaynaklanan ABH saptandı. Primer etiyolojik nedenler ABH-G'de sıklık sırasıyla kritik konjenital kalp hastalığı (K-KKH) 65 (%32,3), hipoksik iskemik ensefalopati (HİE) 36 (%17,9), prematürite 23 (%11,4), kültür kanıtlı sepsis 21 (%10,4), dehidratasyon 17 (%8,5), üriner patoloji 14(%7), metabolik hastalık 6 (%3), pnömoni 3 (%1,5), kanama 3 (%1,5), majör malformasyon 2 (%1), diğerleri 11 (%5,5) hastada belirlendi. Hastaların %57,5'i oligo-anürik, %42,5'i non-oligürikti. Yaşamın ilk haftası içinde ABH gelişme oranı %61,2'ydi (123/201) ve en sık nedenler K-KKH ve doğum asfiksisiydi. Hastaların 109'u (%54,2) kaybedildi. Hastaların 49'unda (%24,5) renal replasman tedavisi (RRT) gereksinimi oldu, bunların 40'ı (%81,6) kaybedildi. Lojistik regresyon analizi ile ABH gelişimi ile ilişkili olabilecek risk faktörleri arasında karaciğer fonsksiyon testi bozukluğu (KCFT) bozukluğu [OR:18,7 %95 GA: (11,453-30,676, P=0.005)], amfoterisin B kullanımı [OR:8,287 %95 GA: (4,134-16,612, P=0.017)], nöbet öyküsü olması [OR:7,7 %95 GA: (4,309-13,758, P=0.007)], vankomisin kullanımı [OR:5,768 %95 GA: (3,879-8,579, P=0.031)], proteinüri olması [OR:3,207 %95 GA: (1,747-5,887, P=0.028)], aminoglikozid kullanımı [OR:1,836 %95 GA: (1,284-2,627, P=0.023)] ve prematürite [OR:1,81 %95 GA: (1,266-2,592, P=0.015)] bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi. Lojistik regresyon analizi ile ABH gelişen yenidoğanlarda mortalite ile ilişkili olabilecek risk faktörleri arasında dopamin kullanımı [OR:13,859 %95 GA: (6,541-29,363, P=0.002)] ve RRT gereksinimi [OR:5,425 %95 GA: (2,460-11,965, P=0.003)] bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi. SONUÇ: Çalışmamızda yenidoğanlarda ABH'nın çoğunluğu prerenal orijinli ve oligo-anürik seyirliydi ve yaklaşık yarısı kaybedilmişti. Primer etiyolojik nedenlerde ilk üç sırayı K-KKH, HİE ve prematürite almaktaydı. Prematürite, KCFT bozukluğu, aminoglikozit kullanımı, nöbet öyküsü, proteinüri olması ABH gelişimi için; dopamin kullanımı ve RRT gereksinimi mortalite için risk faktörleri olarak belirlendi. Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde izlenen tüm hastaların ABH riski olabileceği hep göz önüne alınmalı, risk faktörleri dikkatle değerlendirilmeli, klinik ve laboratuar izlemleri yakından yapılmalı ve nefrotoksik ilaçlar çok dikkatli kullanılmalıdır. Akut böbrek hasarı olan hastalarda uygun tedavi gecikmeden başlanmalı, inotrop ihtiyacının olması ve RRT'nin mortaliteyi arttırabileceği unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Yenidoğan yoğun bakım ünitesi, akut böbrek hasarı (ABH), predispozan risk faktörleri, prognoz