Sıçanlarda komplet Freund's adjuvantı ile indüklenen meibomian bez disfonksiyonu sonrası tarsal konjonktivaya uygulanan mezenkimal kök hücre kaynaklı eksozom etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN AKSU
Danışman: Serap YURTTAŞER OCAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, komplet Freund's adjuvantı ile indüklenen sıçan meibomian bez disfonksiyonu modelinde tarsal konjonktivaya uygulanan mezenkimal kök hücre kaynaklı eksozomların oküler yüzey, gözyaşı filmi stabilitesi, inflamasyon ve histopatolojik değişiklikler üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve dirençli meibomian bez disfonksiyonu olgularında eksozom tedavisinin potansiyel bir tedavi seçeneği olarak etkinliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kontrollü deneysel çalışmada, 16 adet erişkin dişi Wistar albino sıçanda komplet Freund's adjuvanı kullanılarak deneysel meibomian bez disfonksiyonu modeli(MBD) oluşturuldu. MBD gelişimi klinik olarak doğrulandıktan sonra, her bir sıçanın sağ gözüne üst ve alt tarsal konjonktivaya eşit dağılımla toplam 60 μL hacimde 200 × 106 partikül içeren mezenkimal kök hücre kaynaklı eksozom tek doz olarak uygulanırken, sol gözü kontrol grubu olarak değerlendirilmiş ve eş hacimde serum fizyolojik enjeksiyonu yapılmıştır. Klinik değerlendirmeler tedavi sonrası haftalık olarak gerçekleştirilmiş; Schirmer testi, gözyaşı kırılma zamanı, telenjiektazi derecelendirmesi ve fluorescein boyanma skorları değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda elde edilen kapak dokuları histopatolojik incelemeye alınarak meibomian bez yapıları, inflamasyon ve doku değişiklikleri açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Başlangıçta Schirmer, TBUT ve fluorescein boyanma skorları açısından MKH-Eks uygulanan ve kontrol gözleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05); bu durum, grupların başlangıç düzeylerinde homojen olduğunu göstermektedir. Telenjiektazi skorlarının sağ ve sol karşılaştırmaları incelendiğinde; bazal ölçümlerde sağ medyan değerinin genel değere göre daha yüksek olduğu ve farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p:0,04). Schirmer testi değerleri tedavi edilen gözde zamanla anlamlı artmıştır (p 0,05). Zaman içinde kontrol gözünde telenjiektazi skorları belirgin artış göstermiştir (p 0,05), 3. ve 4. haftalarda kontrol grubu değerleri anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (her iki hafta için p<0,001). Histopatolojik incelemede kontrol grubunda belirgin MB hasarı ve nötrofil infiltrasyonu gözlenirken, MKH-Eks uygulanan göz kapağı dokularında glandüler yapılar büyük ölçüde korunmuştur. Sonuçlar: MBD modelinde intratarsal eksozom uygulaması gözyaşı filmi stabilitesini artırmış (TBUT artışı, fluorescein boyanma azalması) ve korneal hasarı azaltarak meibom bezini korumuştur. ST değerlerinde gruplar arası fark olmamasına rağmen, tedavi gözünde zamanla görülen artış, eksozomların gözyaşı salgısı artışına olumlu etki edebileceğini düşündürmektedir. Telenjiektazi progresyonunun sınırlanması, eksozomların inflamatuar süreci modüle ettiğine işaret eder. Histopatolojik olarak eksozom uygulanan dokularda normal meibom bezi yapıları daha fazla bulunmuştur. Bu bulgular, intratarsal MKH-Eks uygulamasının deneysel MBD'de inflamasyonu baskılayan, oküler yüzey bütünlüğünü destekleyen ve bez yapısını koruyan yenilikçi bir tedavi stratejisi olabileceğini düşündürmektedir. Ancak optimal doz ve uygulama rejiminin belirlenmesi ile etkinliğin klinik doğrulanması için ek araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Meibomian bez disfonksiyonu, mezenkimal kök hücre kaynaklı eksozom, hayvan modeli, komplet Freund's adjuvant