Elektronik sigara ve geleneksel sigara kullanan gençlerde motivasyonel görüşmenin sigara içme arzusu ve elektronik sigaraya yönelik algısına etkisinin karşılaştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRAR KARAYEL YALÇIN

Danışman: Dercan GENÇBAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

YALÇIN, E. K., Elektronik Sigara ve Geleneksel Sigara Kullanan Gençlerde Motivasyonel Görüşmenin Sigara İçme Arzusu ve Elektronik sigaraya Yönelik Algısına Etkisinin Karşılaştırılması. Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği ABD, Yüksek Lisans Tezi. Ankara, 2025 Amaç: Bu araştırmanın amacı, geleneksel sigara ve hem geleneksel hem de elektronik sigara kullanan genç bireylerde 5A modeline dayalı olarak gerçekleştirilen motivasyonel görüşmenin sigara içme arzusu ve elektronik sigaraya yönelik algısına üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Haziran 2024 - Haziran 2025 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Külliyesi'nde öğrenim gören 45 öğrenci ile yarı-deneysel bir araştırma deseniyle yürütülmüştür. Katılımcılar, yalnızca geleneksel sigara kullananlar (n=23) ve hem geleneksel hem de elektronik sigara kullananlar (n=22) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruba da iki haftada bir olmak üzere toplam altı oturumda, çevrimiçi olarak 5A modeline dayalı motivasyonel görüşmeler uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, Sigara İçme Arzusu Ölçeği ve Elektronik Sigara Kullanımı Sonuçları Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U testi, Ki-kare testi ve tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Müdahale öncesi gruplar arasında sosyo-demografik açıdan anlamlı bir fark saptanmamıştır. Müdahale sonrasında, her iki grupta da geleneksel ve elektronik sigara kullanımında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma tespit edilmiştir. Özellikle, her iki tür sigarayı kullanan katılımcıların %59,1'i elektronik sigarayı bırakmıştır. Sigara İçme Arzusu Ölçeği ve Elektronik Sigara Sonuç Beklentileri Ölçeği puanlarında ön test-son test karşılaştırmalarında anlamlı düşüşler gözlenmiştir. Ayrıca, bazı alt boyutlarda grup etkisi ve zaman×grup etkileşimi de anlamlı bulunmuş; "negatif sosyal sonuçlar" alt boyutundaki etkileşim dikkat çekicidir. Sonuç: Bu araştırmanın sonuçları, motivasyonel görüşmenin hem geleneksel hem de elektronik sigara kullanımını azaltmada ve bırakmaya yönelik motivasyonu artırmada etkili bir müdahale yöntemi olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Elektronik Nikotin Dağıtım Sistemleri, Halk Sağlığı Hemşireliği, Motivasyonel Görüşme, Sigara Kullanımı, Tütün Ürünleri