Acil serviste kardiyopulmoner arrest hastalarında spontan geri dönüşün (ROSC)değerlendirilmesinde manuel nabiz palpasyonu, karotis doppler ultrasonografi ve end-tidal CO2 ölçümünün karşılaştırılması

AKIN GÜLLÜ

Acil serviste kardiyopulmoner arrest hastalarında spontan geri dönüşün (ROSC)değerlendirilmesinde manuel nabiz palpasyonu, karotis doppler ultrasonografi ve end-tidal CO2 ölçümünün karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ DERİNCE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AKIN GÜLLÜ

Danışman: Hüseyin Cahit HALHALLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

GİRİŞ VE AMAÇ: Kardiyopulmoner arrest (KPA) hastalarında nabzın değerlendirilmesi genellikle karotis arterin unilateral olarak manuel palpe edilerek yapılmaktadır. Resüsitasyon esnasında manuel nabız palpasyonu ile nabzın hissedilemediği, ancak karotis doppler ultrasonografi (KDUSG) veya end-tidal karbondioksit (EtCO2) ölçümü ile spontan geri dönüşün (ROSC) sağlandığı saptanan hastalar olabilmektedir. Bu durum gereksiz göğüs basısı nedeni ile hastanın mortalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. Çalışmanın amacı; acil serviste KPA hastalarında ROSC değerlendirilmesinde manuel nabız palpasyonu, KDUSG ve EtCO2 ölçümünün karşılaştırılmasıdır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamız tek merkezli, prospektif ve gözlemsel olarak tasarlanmıştır. Acil servise KPA sebebiyle getirilen ya da acil servis tedavisi sırasında KPA gelişen travmatik olmayan erişkin arrest hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Kardiyak arrest (KA) sebebiyle acil servise getirilen hastaların gerekli tedavileri yapılırken ileri kardiyak yaşam desteği kılavuzlarına uygun şekilde 2 dk göğüs basısı yapıldıktan sonra hastanın manuel nabız değerlendirilmesiyle, KDUSG ile ve EtCO2 ile spontan kardiyak atımının sağlanıp sağlanmadığı değerlendirilmiştir. EtCO2 değerinde yanıltıcı yüksek değerlere sahip olan ileri KOAH hastaları, pediatrik yaş grubu hastalar, travmatik vakalar ve EtCO2 cihazının çalışmadığı ya da ortamda bulunmadığı zaman çalışmaya alınan hastalar sonrasında çalışmadan çıkarılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 88 hastaya toplamda 642 siklus kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR) uygulanmıştır. Bu hastaların 32 (%36,4)'si kadın, 56 (%63,6)'sı erkek olarak tespit edilmiştir. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalamaları 71.94 ± 12.06 idi. KA oldukları yerler incelendiğinde ise başvuran hastaların 35 (%39,8)'i hastane içi KA (HİKA), 53 (%60,2)'ü hastane dışı KA (HDKA) olduğu saptanmıştır. Geliş ritimleri değerlendirildiğinde en sık (%59) asistoli olduğu görülmüştür. Hastaların 17 (%19,3)'sine manuel göğüs kompresyonu, 71 (%80,7)'ine mekanik göğüs kompresyonu uygulanmıştır. 49 (%55,7) hastada ROSC sağlanmış olup 39 (%44,3) hasta ise acil serviste yapılan KPR sonrasında exitus kabul edilmiştir. ROSC sağlanan 8 (%8,8) hastaya ise tekrar KPA olması üzerine tekrar acil serviste KPR uygulanmıştır. ROSC sağlanan hastalar değerlendirildiğinde; her iki nabız kontrol yöntemiyle nabız saptanan ve EtCO2'de anlamlı yükselişin gözlendiği 26 (%25,7) adet ROSC olduğu, EtCO2 artışı ve manuel nabız kontrolünde saptanmayan ve KDUSG ile saptanan 6 (%5,9) adet ROSC olduğu, KDUSG ve EtCO2 artışı ile saptanmayan ve manuel nabız kontrolünde saptanan 0 (%0) adet ROSC olduğu, manuel ve KDUSG ile nabız saptanmayıp EtCO2 ile saptanan 0 (%0) ROSC olduğu görüldü. KDUSG ve manuel palpasyon yöntemlerinin nabız saptadığı ancak EtCO2'de anlamlı yükselişin gözlenmediği 13 (%12,8) adet ROSC mevcuttu. KDUSG'nin nabız saptadığı ve EtCO2'de anlamlı yükselişin görüldüğü ancak manuel kontrolde nabzın saptanmadığı 10 (%9,9) adet ROSC mevcuttu. Manuel yöntemle nabzın saptandığı ve EtCO2'de anlamlı yükselişin görüldüğü ancak KDUSG ile nabzın saptanmadığı 3 (%2,9) adet ROSC mevcuttu. SONUÇ: Bu çalışma ile KPR hastalarında KDUSG'nin klasik yöntem olan manuel palpasyona göre nabız saptanmasında anlamlı olarak başarılı bulunmuştur. Ayrıca ikincil amaç olarak incelediğimiz ROSC göstergesi olarak KDUSG, manuel palpasyon ve EtCO2'deki anlamlı yükselmenin olması arasındaki ilişkide KDUSG diğer metodlara göre ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle HİKA ve HDKA hastalarında manuel nabız kontrolüne alternatif olarak EtCO2 ve KDUSG kullanımının, gereksiz göğüs basılarına engel olacağı ve arrest yönetiminde klinisyene nabız kontrolünde karar vermeye yardımcı olacağını ve hasta yönetimine katkıda bulunacağını öngörüyoruz. ANAHTAR KELİMELER: Ultrasonografi, End-tidal CO2, Kardiyopulmoner Resüsitasyon