Tip 2 diyabet hastalarında motivasyonel görüşme tekniği ile verilen eğitimin öz-etkililik algısına, hastalığa uyum düzeyine ve metabolik parametrelere etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SULTAN YURTSEVER ÇELİK

Danışman: Semiha AKIN EROĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma tip 2 diyabet hastalarında Transteoretik Model temeline yapılandırılmış motivasyonel görüşme tekniği kullanılarak verilen eğitimin standart diyabet eğitimine kıyasla öz-etkililik algısına, hastalığa uyum düzeyine ve metabolik parametrelere etkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Bu araştırma ön test-son test kontrol gruplu, deneysel nitelikte bir çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma örneklemini İstanbul'da Sağlık Bakanlığına bağlı bir hastanede diyabet eğitim polikliniğine başvuran, 39 girişim ve 39 kontrol grubu olmak üzere 78 katılımcı oluşturdu. Veriler Şubat 2022 ile Ağustos 2022 tarihleri arasında Hasta Bilgi Formu, Davranış Değişim Aşaması Tanılama Formu, Tip 2 Diyabetlilerde Öz-Etkililik Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ile toplandı. Girişim grubuna 6 seanstan oluşan motivasyonel görüşme yöntemiyle eğitim, kontrol grubuna standart diyabet eğitimi verildi. Bir anlık mesajlaşma haberleşme uygulaması üzerinden hastaların her gün attığı adım sayısı ve açlık kan şekeri takip edildi. Bulgular: Örneklemin yaş ortalaması 50,91 ± 8,37 yıl ve %50'si kadındır. Girişim ve kontrol gruplarını demografik veriler açısından (öğrenim durumu dışında) homojen dağılım gösterdiği saptandı (p> 0,05). Girişim sonrası motivasyonel görüşme yöntemiyle eğitim alan girişim grubunda kronik hastalıklara uyumun ve öz etkililik algısının kontrol grubuna göre daha fazla yükseldiği saptandı (p< 0,05). Motivasyonel görüşme yöntemiyle eğitim alan girişim grubunda metabolik parametrelerde olumlu yönde iyileşme olduğu, ortalama -8,43 ± 3,71 kg verdiği, %89,7'sinde insülin tedavisinin sonlandırıldığı ve sadece oral antidiyabetik tedaviye geçildiği, düzenli egzersiz yapma oranının eğitim sonrası %12,8'den %94,9'a yükseldiği saptandı. Sonuç: Bu sonuçlar, motivasyonel görüşme tekniğiyle verilen diyabet eğitiminin standart diyabet eğitimine göre hastaların öz-etkililik algısı ile hastalığa uyumunu arttırdığını ve metabolik parametrelerde olumlu yönde iyileşme sağladığını göstermektedir.