Aile hekimliği polikliniğine başvuran 60 yaş ve üzeri hastalarda polifarmasi durumunun anemi üzerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA BABAÇ ERGİN
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Yaşlanma ile artan kronik hastalık sayısındaki artış polifarmasiyi beraberinde getirmektedir. Polifarmasi; fonksiyonellikte azalma, kırılganlık, malnütrisyon riskinde artış, anemi gibi birçok olumsuz sağlık olayı riskini artırmaktadır. Bu uzmanlık tezi çalışmasında Aile hekimliği polikliniğine başvuran 60 yaş ve üzeri hastalarda polifarmasi durumunun anemi üzerine etkisinin ve bu etkiyi açıklayacak faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamız kesitsel, tanımlayıcı ve ankete dayalı bir çalışma olup Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine 15.12.2023 ile 15.03.2024 tarihleri arasında başvuran ve 60 yaş üzeri 223 katılımcı ile yapılmıştır. Katılımcılara araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik özellikleri (cinsiyet, doğum tarihi, medeni durum, boy, kilo, öğrenim durumu, mesleği, sahip olduğu çocuk sayısı), kronik hastalıkları, düzenli kullandığı ilaçları, dozları ve kullanım süreleri, bitkisel ilaç gıda takviyesi kullanım durumunu sorgulayan soru setine ilave olarak nütrisyon durumu için MNA kısa form, kırılganlık sorgulamak için FRAİL ve Edmonton kırılganlık ölçeği sorularını içeren 32 soruluk anket yüz yüze uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların kas gücü ölçümü için el dinamometresi kullanılmış ve anemi değerleri için güncel laboratuvar tetkiklerinden hemogram değerleri eklenerek veriler toplanmıştır. Hemoglobin değeri kadınlarda 12 g/dl, erkeklerde 13 g/dl' nin altı anemi olarak kabul edilmiştir. Polifarmasi durumu 5 ve üzeri ilaç kullanımı olarak belirlenmiştir Veriler istatistiksel analize tabi tutulmuştur ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamıza katılan 223 katılımcının %66,4'ünün (n=148) kadın, %41,3'ünün (n=92) obez, %38,1'inin (n=85) ilköğretim mezunu, %55,2'sinin (n=123) ev hanımı, %59,6'sının (n=133) evli ve %52,9'unun (n=118) 3 ve daha fazla çocuğu olduğu belirlenmiştir. Yaş ortalaması 71,53±7,14 (min=60, max=91) olarak saptanmıştır. Bireylerin %61,0'ının (n=136) polifarmasisi olduğu, %35,9'unun ise (n=80) anemisi olduğu belirlenmiştir. Polifarmasisi olan grupta anemi oranı %82,5 (n=66), polifarmasisi olmayan grupta anemi oranı %17,5 (n=14) olarak saptanmıştır. Çalışmamızda polifarmasi ile anemi (p<0.001) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. SONUÇ: Çalışmamızda polifarmasi durumu ile anemi varlığı arasında ilişki tespit edilmiştir. Polifarmasisi olan hastalarda anemi sıklığının polifarmasisi olmayan hastalara göre daha sık olduğu görülmüştür. Çoklu ilaç kullanımı ile ilişkili olduğu görülen aneminin yaşlılarda birçok mortalite ve morbidite sebebi olduğu gözlenmiştir. Birinci basamak hekimleri olarak yaşlı populasyonda çoklu ilaç kullanımından doğabilecek sorunları önlemek, polifarmasi konusunda meslektaşlarımızda farkındalık oluşturmak son derece önemlidir. Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, anemi, yaşlı, aile hekimliği