Demir eksikliği anemisi olan hastalarda dikkat işlevlerinin ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA UÇAK GÜNEY
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Demir eksikliği anemisi ile dikkat işlevleri ve uyku kalitesi ilişkilidir. Bu çalışmada demir eksikliği anemisi olan hastalarda dikkat işlevlerinin ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi amaçlandı. Yöntem: Bu çalışma; tek merkezli, prospektif, tanımlayıcı-kesitsel desende planlandı. Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 15.05.2024- 15.07.2024 tarihleri arasında başvuran kişilerden demir eksikliği anemisi saptanan 18-65 yaş arasında olan ve çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan 190 gönüllü ile gerçekleştirildi. Verileri elde etmede Hasta Bilgi Formu, Bilişsel Esneklik envanteri (BEE), Sözel Akıcılık Testi(SAA) ve Scopa Uyku Ölçeği(SUÖ) kullanıldı. Bulgular: Bu çalışma yaş ortalaması 38.83±12.07 olan ve %85.3 (n=162) kadın olan toplam 190 hasta ile yapıldı. BEE-Toplam ile haftalık protein/et tüketimi (r=0.187, p=0.010), Hemoglobin (r=0.174, p=0.016) arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. K/A/S harfi üretme sayısı ile Hemoglobin, Demir, Ferritin değerleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Hayvan-Meyve-Süpermarket kategorisinde kelime üretme sayısı ile Ferritin değeri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p≤0.001). Kategori toplam ile Ferritin (r=0.318, p<0.001) değeri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. SCOPA-gece uykusu ile Demir (r=-0.158, p=0.030) arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. SCOPA-Gündüz uykululuğu ile Hemoglobin (r=-0.202, p=0.005), Demir (r=-0.168, p=0.021), değerleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda, demir eksikliği anemisi olan bireylerde dikkat, bilişsel esneklik ve uyku kalitesinde belirgin bozulmalar gözlemlenmiştir. Hemoglobin ve ferritin seviyelerindeki düşüş, artan gündüz uykululuğu ve düşük kaliteli gece uykusuyla ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, aneminin derinleşmesiyle birlikte bilişsel esneklik ve dikkat performansında daha belirgin bozulmalar meydana gelmiştir. Uyku kalitesindeki düşüş ise, dikkat ve bilişsel esneklik üzerinde olumsuz etki yaratmıştır. Sonuç olarak, çalışmamız demir eksikliği anemisinin dikkat, bilişsel esneklik ve uyku kalitesini olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Demir eksikliği anemisi, dikkat, Bilişsel esneklik, Uyku Kalitesi