Adrenal insidentaloma hastalarında kardiyometabolik risk değerlendirmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPEREN BOYRAZ
Danışman: Neşe ERSÖZ GÜLÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Adrenal insidentaloma (Aİ), adrenal bez hastalıkları ile ilişkili semptomları olmayan kişilere, farklı amaçlarla yapılan görüntüleme yöntemleri sırasında saptanan adrenal lezyonlar olarak tanımlanır. Adrenal İnsidentaloma ile Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM), hipertansiyon (HT), dislipidemi, obezite gibi metabolik hastalıklar ve kardiyovasküler hastalık risk artışı arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bu durumlar sıklıkla kortizol hipersekresyonu ile ilişkilendirilse de fonksiyonel olmayan adrenal insidentaloma (NFAİ) hastalarının da risk altında olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu araştırmanın amacı, NFAİ hastalarının; poliklinik şartlarında kolay ulaşılabilir, ucuz ve basit yöntemler ile kardiyometabolik risklerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel, vaka-kontrol niteliğindeki çalışmamızda, Aİ nedeniyle ayaktan takip edilen güncel kılavuzlara göre tetkik ve tedavileri yapılan hastalar adenom grubu olarak çalışmaya alındı. Kontrol grubu olarak ise adrenal hastalığı olmayan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan, adenom grubundaki hastalarla yaş, cinsiyet vücut kitle indeksi (VKİ) açısından eşleştirilmiş olan bireyler alındı. Dahil edilme ve dışlama kriterleri uygulandıktan sonra planlandığı şekilde 80 NFAİ hastası ile 80 kontrol çalışmaya dahil edildi. Çalışma popülasyonunun son 6 ay içerisindeki rutin tetkiklerden elde edilmiş olan tam kan sayımı, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri gibi biyokimyasal değer sonuçları hastane bilgi yönetim sistemi veya dosya kayıtlarından temin edildi. Tüm katılımcıların kardiyovasküler riskinin değerlendirilmesi amacıyla Framingham Risk Skoru ve Amerikan Kardiyoloji Derneği (AHA) Risk Skoru hesaplandı. Hasta ve gönüllülerin karotis intima media kalınlığı (KİMK) değerleri, 7,5 mHz lineer problu bir ultrasonografi cihazı kullanılarak mesai saatleri dışında tarafımızca yapıldı. Bulgular: Çalışmaya, 80'i adenom ve 80'i kontrol grubu olmak üzere toplam 160 birey dahil edildi. Yaş, cinsiyet ve VKİ gruplar arasında benzer özellikteydi (sırasıyla p=0,435, p=0,429 ve p=0,053). Laboratuvar bulguları açısından kontrol denekleriyle karşılaştırıldığında, adenom grubu daha yüksek açlık kan şekeri (p= 0,003), daha düşük yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) (p=0,033) seviyesine sahipti. Adenom grubunda kontrol grubuna kıyasla KİMK artışı mevcuttu (p<0,001). Adenom grubunda, kontrol grubuna kıyasla AHA ve Framingham risk skoru daha yüksekti (sırasıyla p=0,03 ve p= 0,038). Adenom grubunda, AHA ve Framingham risk skorları ile 1mg DST sonucu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı (sırasıyla R: 0,571, p<0,001 ve R: 0,467, p<0,001). Adenom grubunda 1 mg DST testi sonucunda AHA ve Framingham risk skorlarına göre yüksek riskli olan hastaları en iyi öngören eşik değer 1,12 µg/dL (duyarlılık %90 ve özgüllük %78,6) idi. Total kas ve yağ yüzdesi gruplar arasında benzer özellikteydi (sırasıyla p=0,32 ve p=0,31). Adenom grubunda 1 mg DST sonucuyla total kas yüzdesi arasında negatif yönde, total yağ yüzdesi ile ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edildi (sırasıyla R: -0,247, p=0,027 ve R: 0,247, p=0,027). Yine adenom grubunda 1 mg DST sonucuyla abdominal kas miktarı (kg) arasında negatif yönde, abdominal yağ miktarı (kg) ile ise pozitif yönde anlamlı bir korelasyon mevcuttu (sırasıyla R: -0,312, p=0,005 ve R: 0,232, p=0,039). Diyabet tanısı olan katılımcıları dışladığımızda her iki grup arasında kardiyovasküler risk skorları benzerdi. Diyabet tanısı olmayan katılımcılarda da adenom grubunda, AHA ve Framingham risk skorları ile 1mg DST sonucu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı (sırasıyla R: 0,544, p<0,001 ve R: 0,405, p=0,003). Sonuç: Kardiyovasküler ve metabolik risk artışı kortizol hipersekresyonuna sebep olan durumlar ile ilişkilendirilse de, NFAİ tanısı olan bireylerde de kardiyovasküler risk artışı mevcuttur. Bu nedenle bu hastalar kardiyovasküler hastalık açısından değerlendirilmeli, takip ve tedavilerinin bu riske göre düzenlenmesi gerekmektedir. Bu hastaların tanı, tedavi ve takipleri ile ilgili birden fazla, çok merkezli, randomize kontrollü, prospektif çalışmaların katkısı olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Adrenal İnsidentaloma, Framingham Risk Skoru, AHA Risk Skoru, Vücut kompozisyonu