Liken sklerozda östrojen ve androjen reseptör ekspresyonu ile klinik şiddet ve otoimmünite ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA UZUN
Danışman: Ayşe Esra KOKU AKSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Liken skleroz (LS) kronik inflamatuvar bir dermatozdur. Etyopatogenezi tam olarak aydınlatılamamıştır. Otoimmünite ve hormonal faktörlerin etki ettiği bilinmektedir. Hastalığın kadınlarda östrojenin fizyolojik düzeylerinin en düşük olduğu dönemde görülmesi patogenezde seks hormonlarının rolünü düşündürmektedir. LS'de androjen ve östrojen reseptörleri ile ilgili sınırlı çalışma yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı LS'li kadın hastalarda seks hormonları ve otoimmünite ilişkisinin araştırılmasıdır. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniğinde takip edilen LS tanılı kadın hastaların lezyonlarında androjen reseptör (AR), östrojen reseptör alfa (ÖR α) ve östrojen reseptör beta (ÖR ß) ekspresyonunun belirlenmesi, kontrol grubuyla karşılaştırılması ve reseptör ekspresyonu ile hastalık şiddeti ve otoimmünite ilişkisinin değerlendirilmesi hedeflendi. Ocak 2014-Temmuz 2017 tarihleri arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniğine başvuran klinik ve histopatolojik olarak LS tanısı konan 35 kadın hasta çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu olarak LS dışı nedenlerle, lezyonsuz normal deri alanını içerecek şekilde eksizyonel cerrahi yapılan yaş grubu ve biyopsi bölgeleri açısından benzer 32 kadın hastanın sağlam deri alanı seçildi. LS hastalarının 15'i ekstragenital, 13'ü anogenital, 7'si ise genital+ekstragenital yerleşimliydi. Hastaların yaş ortalaması 49.1 idi. Tanı sırasında LS hastalarının 21'i postmenapozal ve 14'ü premenapozal dönemdeydi. Premenapozal dönemdeki hastaların 3'ü premenarş dönemdeydi. LS hastalarının 14'ünde (%40.0) en az bir otoantikor pozitifliği mevcuttu. Yirmiüç hastada (%60) eşlik eden bir otoimmün hastalık öyküsü mevcuttu. En sık eşlik eden hastalık otoimmün tiroid hastalığıydı. Hastaların %54'ünde aile öyküsünde otoimmün hastalık mevcuttu. Vaka grubunda epidermis ve dermiste AR, ÖR α ve ÖR ß ekspresyon kaybı kontrol grubundan anlamlı (p˂0.05) olarak daha fazlaydı. Erken dönem ve geç dönem lezyonlarda epidermis ve dermiste AR, ÖR α ve ÖR ß ekspresyon kaybında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Çalışmamızda LS'de otoimmün hastalıkların görülme sıklığının artması ve AR, ÖR α ve ÖR ß ekspresyonunda anlamlı kayıp saptanması LS patogenezinde otoimmünitenin ve seks hormonlarının rol oynadığını düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: Androjen reseptör, liken skleroz, otoimmünite, östrojen reseptör