Bipolar bozuklukta kognitif performans ile klinik özellikler arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SABRİ KENDİRLİOĞLU
Danışman: Özcan UZUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kognitif yetersizlikler Bipolar Bozukluğun (BB) atak dönemlerinde olduğu gibi remisyon dönemlerinde de tespit edilmiştir. Literatürde BB'ta nörokognitif fonksiyonların klinik özelliklerle ilişkisini gösteren çalışma sayısı azdır. Bu çalışmada remisyon dönemindeki BB'u olan hastalarla sağlıklı kontrol grubu arasında kognitif performansın değerlendirilmesi ve klinik özelliklerle ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne ayaktan başvuran ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 18-60 yaş arası 65 BB Tip 1, 32 BB Tip 2 hastası ile 65 sağlıklı kontrol grubu alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen katılımcılara görüşme sırasında sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Hastalığın şiddetini anlamak için Klinik Global İzlenim Ölçeği, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Young Mani Derecelendirme Ölçeği ve kognitif performansı değerlendirmek için Wechsler Yetişkin Zekâ Ölçeği Düzenlenmiş (WAIS-R) Sayı Dizisi ve Şifre Testi alt grupları, Sözel Akıcılık Testi ve Stroop Testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir. Bulgular: Yaş ve cinsiyet dağılımı açısından fark gözlenmeyen (p=0.985, p=0.632) hasta grubu ile kontrol grubu kıyaslandığında BB hastalarının kognitif performansının sağlıklı kontrollerden düşük olduğu (p˂0.05), ayrıca hastaların yaşı arttıkça ve eğitim süresi azaldıkça kognitif performansın bozulduğu anlaşılmıştır. BB Tip 1 hastalarında hastalık yılı arttıkça kognitif performansın bozulduğu fakat BB Tip 2 hastalarında hastalık yılı ile kognitif performans puanları arasında anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı anlaşılmıştır. BB Tip 1 hastalarında başlangıç yaşı ile kognitif performans puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı fakat BB Tip 2 hastalarında başlangıç yaşı arttıkça kognitif performansın bozulduğu anlaşılmıştır. BB hastalarında hastalık şiddeti ile kognitif performans puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı anlaşılmıştır. BB Tip 1 hastalarında toplam atak sayısı ve yatış sayısı arttıkça kognitif performansın bozulduğu, manik atak sayısı, EKT, suisid, psikotik içerik ve aile öyküsü ile anlamlı bir ilişki bulunmadığı anlaşılmıştır (p˃0.05). Sonuçlar: Remisyon dönemindeki BB'u olan hastaların sağlıklı kontrollere göre kognitif performans puanları daha düşük bulunmuştur. BB Tip 1 ve Tip 2 arasında Şifre ve Sözel Akıcılık Testleri açısından anlamlı bir fark olduğu, bu testlere göre BB Tip 1 hastalarında yeni bir görevi öğrenme, konsantrasyon, psikomotor hız, sıraya koyma, görsel uyanıklık, organize düşünme, bellek kapasitesi, davranışı sürdürebilme gibi yürütücü işlevler açısından BB Tip 2'ye göre daha fazla kognitif bozukluk olduğu saptanmıştır. BB hastalarının kognitif performansı yaş, eğitim süresi, hastalık yılı, başlangıç yaşı, yatış sayısı ve toplam atak sayısı gibi klinik özelliklerle ilişkilidir. Çalışmamız, BB ile ilişkili kognitif işlevlerin doğası hakkında önemli bilgiler vermekte ve gelecekteki araştırmalarla birlikte hastalara uygun tedavi stratejilerinin belirlenmesi için literatüre katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, remisyon, kognitif performans, klinik özellikler