Acil servise başvuran 65 yaş üstü hastalarda birinci ve ikinci el sigara dumanının pnömoni şiddetine etkisinin kan kotinin, karboksihemoglobin ve enflamatuar belirteçler ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİLAY BIYIKLI
Danışman: Mustafa ÇALIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, acil servise başvuran 65 yaş ve üzeri pnömoni hastalarında birinci el (aktif) ve ikinci el (pasif) sigara dumanı maruziyetinin pnömoni şiddeti üzerindeki etkisini değerlendirmek; kotinin, karboksihemoglobin (COHb) ve enflamatuvar belirteçlerin (NLR, MLR, PLR, NMR) hastalık ciddiyeti ile ilişkisini incelemektir. Yöntem: Kesitsel ve ilişki arayıcı tasarımdaki bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğü tarafından desteklenmiştir. 28. 11. 2024/ 2025/ 001 onay numaralı Tıpta Uzmanlık Çalışması Projesi kapsamında Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniğinde yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik verileri alınıp, Pnömoni Ciddiyet İndeksi (PSI) hesaplanmış, kan kotinin düzeyleri, arter kan gazında COHb ve tam kan parametrelerinden hesaplanan enflamatuvar belirteçler kaydedilmiştir. Aktif ve pasif içici gruplar arasındaki karşılaştırmalarda Ki-kare testi, ilişki değerlendirmesinde Pearson/ Spearmann korelasyon testleri, gruplar arası sayısal değişkenlerin karşılaştırılmasında dağılıma göre F ya da T testler kullanılmıştır. Sigara tüketimi ya da maruziyetinin pnömöni şiddeti üzerine etkisinde aracılık rol analizleri yapılmıştır. İstatiksel analizlerde Jamovi 2.7.11 programı kullanılmış, anlamlılık sınırı p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya, medyan yaşı 74 (65–93) yıl olan 43 aktif ve 43 pasif içici olmak üzere toplam 86 hasta dahil edilmiştir. Gruplar yaş açısından benzer dağılım gösterirken (p=0,099), aktif içicilerin %62,8'ini erkekler, pasif içicilerin %74,4'ünü kadınlar oluşturmuştur (p=0,001). Komorbiditeler incelendiğinde, pasif içicilerde kalp yetmezliği sıklığı (%27,9), aktif içicilere (%9,3) göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,027). Pasif içicilerde PSI puanı aktif içenlerden anlamlı düzeyde daha ağır saptanmıştır (127,0 ve 97,0, p=0.029). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde Nötrofil/Lenfosit oranı (NLR) artışının yoğun bakım yatış riskini bağımsız olarak 1,1 kat artırdığı belirlenmiştir (OR:1.1, %95GA:1.0-1.2, p=0.010). Yapılan yol (Path) analizlerinde; aktif içicilerde sigara tüketim miktarının (paket/yıl) ve cinsiyetin PSI skorunu doğrudan ve güçlü bir şekilde etkilediği, pasif içicilerde ise yaşın PSI üzerinde temel belirleyici faktör olduğu görülmüştür. Path analizinde aktif içicilerde paket/yıl yükü PSI üzerinde anlamlı ve doğrudan etkili bulunurken, pasif içicilerde PSI şiddetinin tek anlamlı belirleyicisinin yaş olduğu saptandı. Kotinin, karboksihemoglobin ve enflamatuar biyobelirteçlerin sigara maruziyeti ile PSI arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı (mediatör) rol oynamadığı tespit edilmiştir. Sonuç: Pasif içimde pnömöni şiddeti aktif içicilerden daha ağır olup, yoğun bakım endikasyonu benzer, kotinin ve karboksihemoglobinden bağımsız, yüksek NLR oranı ile ilişkilidir. Bu bulgular, yaşlı bireylerde yalnızca aktif sigara içiminin değil, sigara dumanına pasif maruziyetin de pnömoni ciddiyetini önemli ölçüde etkileyebileceğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Karboksihemoglobin; Kotinin; Pnömoni; Sigara İçme; Yaşlılık. "Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğü tarafından desteklenmiştir."