Kemı̇k metastazı olan küçük hücrelı̇ dışı akcı̇ğer kanserı̇ hastalarında denosumab ve zolendronı̇k ası̇t tedavı̇lerı̇nı̇n ı̇skelet ı̇lı̇şkı̇lı̇ olaylar ve sağkalım üzerı̇ne etkı̇lerı̇nı̇n karşılaştırılması

AYÇA ADIACAR SEZER

Kemı̇k metastazı olan küçük hücrelı̇ dışı akcı̇ğer kanserı̇ hastalarında denosumab ve zolendronı̇k ası̇t tedavı̇lerı̇nı̇n ı̇skelet ı̇lı̇şkı̇lı̇ olaylar ve sağkalım üzerı̇ne etkı̇lerı̇nı̇n karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYÇA ADIACAR SEZER

Danışman: Arife ULAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmamızda, küçük hücreli dışı akciğer kanserli hastaların kemik metastazlarının tedavisinde denosumab ile zoledronik asit (ZA) tedavisinin iskelet ilişkili olay (İİO) ve sağkalım üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Şehir Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniği'nde 2019-2024 yılları arasında kemik metastazı olan, kemik modifiye edici ajan (KMEA) tedavisi uygulanmış, kadın ve erkek, akciğer kanseri tanısı almış 149 hasta dahil edilmiştir. Nicel değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında normal dağılım varsayımına uygunluk durumuna göre Student t testi veya Mann Whitney U testi kullanıldı. Nitel değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında ki-kare testi veya Fisher'in kesin testi veya Fisher-Freeman-Halton testi kullanıldı. İİO ile bağımsız olarak ilişkili olan faktörlerin belirlenmesinde ileriye dönük seçimli çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanıldı. Sağkalım süreleri Kaplan-Meier metodu ile hesaplandı. Bulgular: Araştırmaya 149 hasta (133 erkek ve 16 kadın) dahil edildi. Hastaların %89,26'sı erkekti. Hastaların %54,36'sı sigara içicisi, %49,66'sında komorbidite (en sık hipertansiyon, diabetes mellitus, koroner arter hastalığı) mevcuttu. Tanıda %88,59 hastada uzak metastaz, %78,52 hastada kemik metastazı vardı. Adenokarsinom (%58,39) en sık histolojik tip idi. 104 (%69,80) hastada en az bir İİO saptandı. En sık kemiğe RT gerekliliği (%47,65) ve hiperkalsemi (%33,56) meydana geldi. KMEA türüne göre klinik, patolojik özellikler ve laboratuvar bulgularını kıyasladığımızda, exitus (p=0,005) ve küratif radyoterapi (p=0,031) yüzdeleri zolendronik asit (n=81) grubunda daha yüksek bulunurken, tanıda evre IVB (p=0,018), tanıda uzak metastaz (p=0,007), tanıda kemik metastazı (p=0,014), 3 ve üzeri kemik metastazı (p=0,004) yüzdeleri ve CEA seviyesi (p=0,027) denosumab (n=68) grubunda daha yüksek bulundu. İİO saptanan hastalarda sigara içme öyküsü varlığı (p=0,002), palyatif radyoterapi verilmesi (p<0,001) ve yüksek kalsiyum düzeyleri (p<0,001) artmış İİO riski ile bağımsız olarak ilişkili bulundu. İİO'sız sağkalım süresi ortancası 8 ay genel sağkalım ortancası 12 ay olarak bulundu. Denosumab ve zolendronik asit tedavileri arasında İİO'sız sağkalım süresi ve genel sağkalım süresi açısından istatistiksel olarak önemli fark bulunmadı. Metastatik dönemde 2. basamak KT alan hastalarda (p<0,001) ve TKI tedavisi alan hastalarda (p=0,006) İİO'sız sağkalım süresi ve genel sağkalım süresi daha uzun bulundu. Sigara içme öyküsü olan hastalarda (p<0,001), adenoskuamöz ve skuamöz hücreli karsinomu olan hastalarda (p=0,034), palyatif radyoterapi alan hastalarda (p<0,001), tanıda kemik metastazı olan hastalarda (p=0,010) ve hiperkalsemi olan hastalarda (p<0,001) İİO'sız sağkalım süresi daha kısa bulundu. Sonuç: Çalışmamızda, sigara içme öyküsü, palyatif radyoterapi ve yüksek kalsiyum düzeyleri İİO riskini artıran bağımsız faktörler olarak saptandı. Bulantı ve anemi yan etkileri ZA tedavisi alanlarda daha sık görülürken, denosumab tedavisi alanlarda hipokalsemi yan etkisi ZA'ya göre yüksek saptandı. Denosumab ve ZA tedavileri arasında İİO'sız ve genel sağkalım açısından anlamlı fark bulunmadı. Ancak, denosumab kullanılan hastaların daha ileri evrede ve çoklu kemik metastazlarına sahip olmalarına rağmen, Denosumab uygulanan adenokarsinomlu hastalarda genel sağkalım daha uzun bulundu. Metastatik dönemde 2. basamak kemoterapi, immünoterapi ve TKI tedavisi alanlarda sağkalım daha uzun; sigara içen, skuamöz hücreli karsinom, palyatif radyoterapi alan ve hiperkalsemik hastalarda İİO'sız sağkalım daha kısa bulundu. Anahtar kelimeler: Akciğer kanseri, denosumab, zolendronik asit, iskelet ilişkili olaylar, sağkalım