Lipödemli hastalarda kinezyofobi, denge koordinasyon bozukluğu ve düşme korkusunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA BEDİRHAN ALTINTAŞ
Danışman: Evrim COŞKUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Lipödemli kadınlarda kinezyofobi (hareket korkusu), denge-koordinasyon bozukluğu ve düşme korkusunu evreye göre bütüncül biçimde değerlendirmek; bu değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek, klinik faktörlerle (hastalığın evresi, vücut kitle indeksi, ağrı şiddeti vb.) olası ilişkilerini incelemek ve evre bazlı rehabilitasyon önceliklerini tanımlamaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel gözlemsel çalışmamızda, Evre 2 lipödem (n=30) ve yaş uyumlu kontrol 1 (n=30) ile Evre 3 lipödem (n=30) ve yaş uyumlu kontrol 2 (n=30) grupları incelendi. Lipödemli hastalar hem yaş uyumlu kontrol gruplarıyla hem de kendi aralarında kıyaslandı. Kinezyofobi Tampa Kinezyofobi Yorgunluk Ölçeği (TKÖ-Y) ile, denge Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ile ve Tek Ayak Üzerinde Durma Testi (TAÜD) ile, düşme korkusu Uluslararası Düşme Etkinliği Ölçeği (FES-I) ile ve ağrı skoru VAS ile değerlendirildi. Demografik ve klinik veriler (yaş, BKİ, hastalık evresi) kaydedildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun parametrik ve parametrik olmayan testler kullanıldı; ilişkiler Spearman's rho korelasyonlarıyla değerlendirildi (istatistiksel anlamlılık p<0,05). Bulgular: Demografik verilerin gruplarla karşılaştırılmasında, sadece Evre 2 ve Evre 3 hastaların kendi arasında ve kontrollerle arasında VKİ açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p=0,008 ve p=0,001). Evre 2 lipödemde BDÖ puanı ve TAÜD süresi kontrollerden daha düşüktü (p=0,001). Buna karşın TKÖ-Y ve FES-I skorlarında Evre 2 ile kontrol arasında anlamlı fark saptanmadı. Evre 3 lipödemde TKÖ-Y ve FES-I skorları kontrollerden anlamlı yüksek bulundu (p=0.008, p=0,001). BDÖ puanı ve TAÜD skorları kontrollerden daha düşüktü (p=0,001, p=0,002). VAS ağrı, her iki evrede kontrol grubundan anlamlı yüksekti(p=0,001); evreler arası fark sınırlı düzeydeydi(p=0,051). Evre 3 ve evre 2 hasta grupları kıyaslandığında TKÖ-Y, BDÖ ve FES-I açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p=0,016, p=0,001, p=0,001) Korelasyon analizlerinde Evre 2'de BDÖ ile VKİ arasında ters, BDÖ ile TAÜD arasında pozitif ilişki saptandı. Evre 3'te TKÖ-Y, BDÖ ve TAÜD ile orta-güçlü ters; TKÖ-Y ile FES-I arasında pozitif ilişki görüldü. Yaş ve VKİ arttıkça dengenin azaldığı belirlendi. Sonuç: Lipödem, yalnızca ağrılı yağ doku artışı değil; hareket etme korkusunu, propriosepsiyonu, postüral stabiliteyi ve denge becerilerini etkileyen ilerleyici bir hastalıktır. Denge-koordinasyon bozulması Evre 2'de başlamakta, kinezyofobi ve düşme korkusu ise Evre 3'te belirgin hâle gelmektedir. Klinik açıdan, Evre 2'den itibaren denge taraması önerilmeli; Evre 3'te buna korku ve kaçınma döngüsünü kırmayı hedefleyen yaklaşımlar eklenmelidir. Anahtar kelimeler: Lipödem, kinezyofobi, denge-koordinasyon, düşme korkusu