Akut böbrek yetmezlı̇klı̇ hastalarda QT Dı̇spersı̇yonu ı̇le elektrolı̇t ı̇mbalansı arasındakı̇ı̇lı̇şkı̇nı̇n araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EGEMEN NOYIN
Danışman: Halil KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Akut böbrek yetmezliği (ABY), üre ve diğer azotlu atık ürünlerin böbrek fonksiyonlarındaki aksama sonucu vücutta birikmesi ve elektrolit dengesizlikleri ile sonuçlanan mortalitesi yüksek bir klinik tablodur. ABY tanısı anamnez fizik muayenenin yanı sıra tanımlamış sınıflama kriterleri yardımı ile konulmalıdır. Bu amaçla RIFLE (Risk, Injury, Failure, Loss, End-stage-kidney-disease), AKIN (Acute Kidney Injury Network) kriterleri, KDIGO (Kidney Disease Improving Global Outcomes), ERBP (Europian Renal Best Practise) kılavuzlarının bilgileri sıklıkla kullanılmaktadır. Tanı konulduktan sonra etiyoloji belirlenmeli ve tedavi etiyolojiye göre düzenlenmelidir. Başta kardiyovasküler komplikasyonlar olmak üzere mortalitesi yüksek bir tablodur. Elektrolit imbalansına bağlı aritmiler bu komplikasyonların başında gelmektedir. Standart EKG'deki QT aralığının derivasyonlar arası değişkenliği ise QT dispersiyonu olarak tanımlanır ve maksimal QT aralığından minimum QT aralığının çıkarılması ile hesaplanır. QT dispersiyonu için eşik değer 50 milisaniye (msn) olarak kabul edilir. Son dönemde böbrek yetmezliği olan hastalarda QT dispersiyonunun mortalite riskini belirlemede önemli olduğundan ve dispersiyonunu belirleyen önemli parametrelerden birinin elektrolit imbalansı olduğundan bahsedilmektedir. Bu çalışmada ABY olan hastalarda elektrolit imbalansı sık rastlanan bir tablo olduğu için bu hastalardaki QT dispersiyonu sıklığı ve QT dispersiyonunun ABY şiddeti ile ilişkili olup olmadığı araştırıldı. Gereç ve Yöntem: 2019 yılı Mart ve Haziran ayları arasında arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Servisine başvuran ABY tanılı 18 yaş üzeri hastalar prospektif olarak incelendi. Araştırmaya 200 ABY, 200 kontrol grubu olmak üzere 400 hasta dahil edildi. Hastaların EKG'lerindeki düzeltilmiş QT mesafeleri (QTc), QT mesafesinin maksimum (QT max) ve minimum (QT min) değerleri ile QT dispersiyonu varlıkları, sodyum, kalsiyum, potasyum değerleri ve düzey aralıkları, yaş ve cinsiyet verileri, ABY'li hastalarda BUN/Kr oranı parametreleri tarandı ve bu verilerin gruplar arasındaki kıyaslamaları yapıldı. Bulgular: ABY tanılı 200 hastada yaş ortalaması 55,9±16,7, kontrol grubu olan 200 hastanın ise 54,8±18,2'dir. ABY tanılı hastaların %45,5'i erkek, %54,5'i kadındır. iv Kontrol grubunun %44,5'i erkek %55,5'i kadındır. 65 yaş üzeri hastalar ABY'li grubun %34,5'ini, kontrol grubunun %33'ünü oluşturmakta idi. QT dispersiyonu ABY'li hastaların %56'sında görülürken kontrol grubunda %26,5 görüldü. ABY'li grupta QT dispersiyonunun anlamlı olarak daha fazla olduğu saptandı (p<0,001). QT dispersiyonu olan ABY ve kontrol grubu hastaları karşılaştırıldığında QT dispersiyonu varlığı açısından yaş, cinsiyet ve ileri yaş anlamlı görülmedi. Sodyum değeri QT dispersiyonu olan ABY'li grupta 136,5±5,6 mmol/L iken QT dispersiyonu olan kontrol grubunda 137±3,9 mmol/L görüldü. Sodyum değeri açısından iki grup arasında fark görülmedi ancak QT dispersiyonu olan ABY'li grupta hiponatremi anlamlı olarak daha sık görüldü (p=0,004). QT dispersiyonu olan ABY'li grupta potasyum değeri 4,9±0,8 mEq/L iken kontrol grubunda 4,3±0,5 mEq/L idi. Potasyum değeri anlamlı olarak QT dispersiyonu olan ABY hastalarında daha fazla idi. Ek olarak hiperkalemi sıklığı da bu grupta anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). QT dispersiyonu olan ve olmayan ABY hastaları karşılaştırıldığında yaş, cinsiyet, elektrolit imbalansları, BUN/Kr oranları arasında anlamlı farklılık görülmedi. Sonuç: ABY hastalarında QT dispersiyonu sıklığı fazladır. Bu hastalarda yaş ve cinsiyet QT dispersiyonu açısından öngörücü bir parametre değildir. Yaşlı popülasyonda QT dispersiyonu sıklığı farklılık göstermemiştir. Hiponatremi ve hiperkalemi QT dispersiyonu olan ABY hastalarında anlamlı olarak yüksek orandadır. BUN/Kr oranı yüksekliği ABY'li hastalarda QT dispersiyonu varlığı açısından öngörücü bir parametre değildir. Anahtar Kelimeler: Acil servis, akut böbrek yetmezliği, elektrolit imbalansı, QT dispersiyonu