Kronik hastalıklarda birinci basamak başvurularının acil servis kullanımına etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEKİR ALP KÜÇÜKKAYA

Danışman: Seçil ARICA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, kronik hastalığı olan erişkin bireylerde Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) başvuru sıklığı, acil servis başvuru sıklığı, multimorbidite düzeyi ve erişkin bağışıklama durumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Gözlemsel, analitik ve kesitsel nitelikteki araştırma, Şişli Gülbahar 094 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, en az bir kronik hastalığı bulunan ve 18 yaş ve üzeri 523 birey üzerinde yürütülmüştür. Veriler 15.10.2025–15.12.2025 tarihleri arasında e-Nabız ve ATS elektronik kayıtları üzerinden elde edilmiş; 01.01.2024–15.12.2025 dönemine ait sağlık hizmeti kullanım kayıtları analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde Spearman korelasyon, Mann–Whitney U testi ve negatif binom regresyon modeli kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 59,41±13,20 yıl olup %62,7'si kadındır. ASM başvuru sayısı ile kronik hastalık sayısı arasında orta düzeyde pozitif ilişki saptanırken (r=0,502; p<0,001), ASM başvuru sayısı ile acil servis başvuru sayısı arasında zayıf ancak anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,110; p=0,012). Multimorbiditesi olan bireylerin ASM başvuru sayıları anlamlı olarak daha yüksekken, acil servis başvuruları açısından fark saptanmamıştır. KPA13 ve influenza aşısı yaptırmış bireylerin ASM başvuru sıklıkları daha yüksek bulunmuş, bağışıklama durumu ile acil servis başvuruları arasında anlamlı ilişki belirlenmemiştir. Negatif binom regresyon analizinde yaş ve ASM başvuru sayısı acil servis başvuruları ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak, birinci basamak sağlık hizmetleri kronik hastalık yönetimi ve erişkin bağışıklamada merkezi bir role sahip olup, acil servis kullanımının azaltılması için başvuru sıklığının artırılmasının yanı sıra bakımın sürekliliği, hizmet kalitesi ve sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik bütüncül yaklaşımlara ihtiyaç vardır.