Kendisine herhangi bir sebeple gastroskopi ve kolonoskopi uygulanan hastalarda pankreatik enzim yetmezliğinin histopatolojik bulgularla ilişkisinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE UZBAŞ

Danışman: Hakan DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, kendisine herhangi bir nedenle gastroskopi ve kolonoskopi yapılan hastalarda pankreatik enzim yetmezliğinin (PEY) sıklığını araştırmak, PEY tespit ettiğimiz hastaların histopatolojik bulgularının, hastalığın şiddeti ile arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma 25.05.2023-15.11.2024 tarihleri arasında Gastroenteroloji kliniğinde gerçekleştirildi. Çalışmaya Gastroskopi ve Gastroskopi/Kolonoskopi uygulanan, araştırmaya katılmayı kabul eden 18 yaşını geçmiş 238 hasta dahil edildi. Hastalarda yaş, cinsiyet, eğitim, meslek, gelir durumu gibi sosyodemografik bilgileri içeren; boy, kilo, kronik hastalıkları, kullandığı ilaçları, sigara/alkol kullanma durumunu, tansiyon değerlerini ve başvuru şikayetini sorgulayan bir form dolduruldu. 18 sorudan oluşan GİS şikayetlerini sorgulayan PEY testi hastalara uygulandı. Hastanın gastroskopi/kolonoskopi raporu ve patoloji bilgileri çalışmaya eklendi. Bulgular: Çalışmamızda vakaların 116'sının (%48,7) PEY sonucunun pozitif olduğu bulundu. Mide ağrısı şikayeti olan vakaların olmayan vakalara göre PEY sonucu A (p<0,001) PEY sonucu B (p=0,004), PEY sonucu C (p=0,003) ve PEY sonucu Total (p<0,001) daha yüksek olarak saptanırken, kansızlık tetkik için başvuran vakalarda bu değerler düşük tespit edildi (p<0,001). Çalışmamızda inflamasyonu olan vakaların olmayan vakalara göre PEY sonucu C daha düşük olduğu bulundu (p=0,035). H. Pilori olan vakaların olmayan vakalara göre PEY sonucu B, PEY sonucu C ve PEY sonucu total medyan değerlerinin daha düşük olduğu bulundu (p=0,039). Vakaların inflamasyon değerleri ile PEY sonucu C değerleri arasında negatif korelasyon olduğu bulundu (p=0,049). PEY testi pozitifliği riskini cinsiyetin 3,280 kat (p<0,001), H. Pilori olmama durumunun ise 2,044 kat (p=0,050) arttırdığı bulundu. Yaşın PEY testi pozitifliği riskini azalttığı bulundu (p=0,004). Sonuç: PEY testi birinci basamak hekimleri için önemli bir tarama aracı olarak değerlendirilebilir. Kendilerine gastroskopi uygulan hastalarda PEY pozitifliği ihtimalinin %48,7 olması bu çalışmanın en dikkat çekici bulgulardandır. Ancak, bu bulguların doğruluğunu artırmak için daha geniş örneklem gruplarıyla ve altın standart tanı testleriyle (örneğin fekal elastaz) yapılacak ileri araştırmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: pankreas enzim yetmezliği, PEY testi, gastroskopi, kolonoskopi, Helikobakter Pilori