Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda yeme tutumları ile bilişsel esnekliğin ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, RUH VE SİNİR HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMİR SAKARYA
Danışman: Murat ERKIRAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan bireylerde yeme tutumları ile bilişsel esnekliği incelemek ve yeme tutumunda bozulma saptananlarda bilişsel esnekliğin aracı rolünü değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya ayaktan takip edilen DEHB tanılı 41 birey ve DEHB grubuyla yaş, eğitim yılı ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 40 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 81 katılımcı dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu; DEHB belirtilerini değerlendirmek için Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Ölçeği (TURGAY) ve Erişkin Dikkat Eksikliği Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS); yeme tutumlarını değerlendirmek için Yeme Tutumu Testi (YTT), Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ve Gece Yeme Anketi (GYA); bilişsel esnekliği değerlendirmek için Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET), İz Sürme Testi (İST) ve Stroop Testi uygulanmıştır. Bulgular: DEHB tanılı bireylerde YTT (p 0,05).DEHB grubu ile sağlıklı kontroller arasında yapılan karşılaştırmada Stroop Testi ikinci (p=0,023), üçüncü (p<0,001) dördüncü (p=0,001) ve beşinci (p=0,01) bölümü tamamlama süre ortalamaları; İST A (p=0,047), İST B (p<0,001), İST B-A (p<0,001) süre ve İST B hata-düzeltme (p=0,003) sayı ortalamaları; WKET kurulumu sürdürmede başarısızlık skor ortalamaları (p=0,049) arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Hem DEHB hem sağlıklı kontrol grubunda DEBQ puanları ile TURGAY ve ASRS puanları arasında anlamlı derecede pozitif ilişki olduğu (p<0,05); YTT puanları ile İST B-A süreleri arasında anlamlı derecede pozitif ilişki olduğu (p<0,05) değerlendirilmiştir. Hiyerarşik regresyon analizine dahil edilen verilerin değerlendirilmesi sonucu; DEHB grubunda, İST B-A sürelerinin eklenmesiyle DEHB ile ilişkili ölçek puanlarının yeme tutumları ile ilgili ölçek puanlarını açıklayıcı etkisinin arttığı (p<0,05); kontrol grubunda ise İST B hata-düzeltme skorlarının eklenmesiyle DEHB ile ilişkili ölçek puanlarının yeme tutumları ile ilgili ölçek puanlarını açıklayıcı etkisinin anlamlı derecede azaldığı (p<0,01) tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırmamızın sonuçları, DEHB'li bireylerde yeme tutumları ile ilgili sorun oranında artış olduğunu göstermektedir. DEHB'li bireylerde ve bozulmuş yeme tutumu olanlarda bilişsel esneklik defisitinin tespit edilmiş olması ve DEHB'li bireylerde yeme tutumları ile ilgili sorunların yordanmasında bilişsel esnekliğin etkili olduğu yönündeki bulgularımız göz önünde bulundurulduğunda, DEHB'ye eşlik eden yeme sorunları varlığında bilişsel esnekliğin geliştirilmesine yönelik terapötik müdahalelerin sağaltıma katkıda bulunacağı düşünülebilir.