Beyin metastazlı akciğer kanseri tanılı hastaların epidemiyolojik ve prognostik özellikleri: Bakırköy Dr Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji Kliniği 10 yıllık retrospektif kohort çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH BURAK UYANIK
Danışman: Mesut YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, beyin metastazı gelişmiş akciğer kanseri hastalarının demografik, histolojik ve klinik epidemiyolojik özelliklerini incelemek; ayrıca beyin metastazı sonrası kemoterapi veya hedefe yönelik tedavi alan hastalarda sağkalım, hastalık prognozu ve sistemik hastalığı etkileyen faktörlerin değerlendirilerek analiz edilmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, tek merkezli kohort çalışmasında, 2014-2024 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji Kliniği'nde beyin metastazı gelişmiş 131 akciğer kanserli hasta değerlendirilmiştir. Tanılar histopatolojik olarak doğrulanmış; beyin metastazı kontrastlı manyetik rezonans görüntüleme (MRG), bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülemeleri ile tanımlanmıştır. Klinik veriler, hastane otomasyon sisteminden ve PACS arşivlerinden elde edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, histolojik alt tip, tanı tarihi, beyin metastazı gelişim zamanı, sistemik tedavi modaliteleri, beyin cerrahisi öyküsü, ECOG performans skoru ve moleküler mutasyon profilleri (EGFR, ALK, ROS1, PD-L1, C-MET, T790M) kaydedilmiş; bu parametrelerin genel sağkalım üzerindeki etkileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada incelenen 131 hastanın %75,6'sı erkek olup, ortalama tanı yaşı 60,88±8,90 yıl idi. Hastaların %63,4'ü KHDAK adenokarsinom, %9,2'si KHDAK skuamöz, %27,5'i KHAK tanısı almıştı. Moleküler analiz yapılabilen hastalarda EGFR mutasyonu %13,7, ALK translokasyonu %8,4 oranında saptandı; ancak %70,2'sinde mutasyon durumu bilinmiyordu. Medyan progresyonsuz sağkalım (PFS) 5,7 ay, medyan genel sağkalım (OS) 18,13 ay olarak hesaplandı. ALK pozitif hastalarda ortalama OS 41,57 ay ile en yüksek bulundu ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,006). EGFR mutasyonu taşıyan hastalarda ortalama OS 23,92 ay iken, mutasyon durumu bilinmeyen grupta 13,75 ay olarak saptandı. Tanı yıllarına göre değerlendirmede, 2019-2024 döneminde tanı alan hastaların hem PFS (6,42 ay vs 11,39 ay, p=0,013) hem de OS sürelerinin (19,27 ay vs 28,02 ay, p=0,014) daha kısa olduğu görüldü. Çok değişkenli Cox regresyon analizinde, OS için bağımsız prognostik faktörler olarak de novo metastatik hastalık (HR=1,575, p=0,028), KHDAK skuamöz histolojisi (HR=2,209, p=0,014), KHAK tanısı (HR=1,719, p=0,017) ve platin içeren kemoterapi (HR=2,881, p=0,010) saptandı. Sonuç: Beyin metastazı gelişen akciğer kanseri hastalarında sağkalım, moleküler biyobelirteç durumu, histolojik alt tip ve tanı zamanındaki hastalık yayılımından önemli ölçüde etkilenmektedir. ALK ve EGFR mutasyonu pozitif hastalarda hedefe yönelik tedavilerin sağkalım avantajı sağladığı gösterilmiştir. Moleküler profillemenin rutin kullanımı, bireyselleştirilmiş tedavi stratejilerinin geliştirilmesi ve multidisipliner yaklaşımların benimsenmesi, bu hasta grubunda sağkalımın iyileştirilmesi için kritik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, Beyin metastazı, EGFR mutasyonu, ALK mutasyonu, Tirozin kinaz inhibitörü, İmmünoterapi, Kemoterapi, ECOG performans skoru