Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda dispepsi sıklığı ve pankreatik ekzokrin yetmezlik ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL KOŞUYOLU YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE ALBAYRAK
Danışman: Can ÖNER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 01.10.2024-31.12.2024 tarihleri arasında herhangi bir sebeple Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Pendik Diyabet Merkezi'ne başvuran Tip 2 Diabetes Mellitus tanılı yetişkin bireylerin dispepsi sıklığının belirlenmesi ve pankreatik ekzokrin yetmezlik ilişkisinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Kesitsel nitelikteki araştırmamıza Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Pendik Diyabet Merkezi'ne başvuran, dahil edilme kriterlerine uyan 377 hasta dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik bilgileri edinilmiş, önceden belirlenmiş veri toplama formları hastaya sorulmuştur. Hastaların rutin tetkikleri bakılıp, değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler kullanılarak PEY, dispepsi, ppds ve eas sıklıkları belirlenmiş ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 377 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların %51,2 (n=193)'ü erkek %88,1 (n=332) evli ve %44.6(n=168)'i çalışmaktaydı. Katılımcıların yaş ortalaması 57,5(±9,9) yıldır. Katılımcıların ortanca diyabet yaşı 8 yıldır (min=0 max=43 yıl). Katılımcıların büyük çoğunluğu 0-10 yıllık bir diyabet yaşına sahipti (%72,9; n=275). 11-19 yıl arası diyabet yaşına sahip katılımcı oranı %15.1 (n=57) iken 20 yıl ve üstü diyabet yaşına sahip katılımcı oranı %11.9 (n=41)idi. Katılımcıların ortalama beden kitle indeksinin 28,9±3,2 kg/m2 olduğu görülmektedir. Katılımcıların boy ortalaması 165,5 ±7,6 cm, kilogram ortalamaları 79,1±8,6 kgdır. Katılımcıların PEY varlığı ile genel özellikleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde PEY varlığı açısından cinsiyet, yaş, eğitim durumu anlamlı farklılık göstermektedir. PEY olan katılımcıların %56,3 (n=80)'i kadın iken %43,7 (n=62) erkektir (p=0,026). PEY olan katılımcıların %68,3(n=97)'ü 64 yaş ve altı iken, %31,7(n=45)'i 65 yaş ve üstüdür (p=0,019). Eğitim durumu açısından PEY olan katılımcıların %62,7si (n=89) ilkokul-ortaokul mezunu iken olmayanlarda bu oran %45,1 (n=106)(p=0,004)tür. PEY olan katılımcıların beden-kitle indeksi kategorileri incelendiğinde %1,4 (n=2) zayıf-normal grupta, %64,1 (n=91) kilolu grupta ve %34,5 (n=49) obez-morbid obez grupta olduğu görülmüştür (p=0,007). Diyabet yaşı açısından bakıldığında PEY tanısı olanların ortalama diyabet yaşının olmayanlara göre anlamlı olarak daha fazla olduğu görülmüştür. Katılımcıların %47,2 (n=178)'inde fonksiyonel dispepsi (fd) olduğu görülmektedir. FD varlığı açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Kadın cinsiyette FD daha sıktır (p=0,004). Benzer şekilde 64 yaş ve altı grupta FD daha sık görülmektedir (p=0,002). FD varlığı ile eğitim durumu ve çalışma süresi arasında da anlamlı farklılıklar belirlenmiştir (p=0,000;p=0,002). FD tanısı olan hastaların %60,7si (n=108) kilolu, %36,5 (n=65) obez veya morbid obez iken normal grupta bu oran %2,8 (n=5) olarak belirlenmiştir (p=0,001). FD tanısı olan katılımcıların %64,0 (n=114)'ının 10 yıl ve altı diyabet yaşı mevcut iken, %21,3 (n=38)'i 11-19 yıl arası ve %14,6 (n=26)'sının 20 yıl ve üstü diyabet yaşı vardı. Sonuç: Çalışmamızın sonucunda pankreatik ekzokrin yetmezliğin tip 2 diabetes mellituslu hastalarda dispepsinin en sık nedeni olabileceğini ve farklı nedene bağlı dispepsisi olan tip 2 diabetes mellituslu hastalarda da sıklıkla birliktelik göstereceğini düşündük. Çalışmamızdaki bulgulara göre tip 2 diabetes mellituslu hastaların dispeptik yakınmaları varlığında pankreas ekzokrin yetmezliği açısından değerlendirilmesini sağlayarak bu yetmezlik görüldüğünde tedavisini şekillendirmek, bu sayede hastaların konforunu ve tedavi uyumlarını kolaylaştırmak önerilebilir. Bu konuda daha büyük merkezlerde ve kısıtlamaları azaltarak uzun süreli çalışmalar yapmak PEY ve dispepsi ilişkisini daha kesin bir şekilde belirlememize ve çıkarımlarda bulunmamıza olanak sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Diyabet, Pankreas Ekzokrin Yetmezlik, Dispepsi, Postprandiyal Distress Sendromu