Yüksek doz steroid tedavisi verilen çocuk hastaların ve tedaviye bağlı erken dönem yan etkilerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLBARAN KONCAK
Danışman: Orkun TOLUNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada hastanede yatırılarak tedavi edilen ve yüksek doz steroid tedavisi uygulanan çocuk hastaların ve tedaviye bağlı erken dönem yan etkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Retrospektif kesitsel olarak dizayn edilen çalışmaya 01.01.2019-01.01.2020 tarihleri arasındaki 1 yıllık süre içerisinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde hastanede yatırılarak tedavi edilen ve yüksek doz steroid tedavisi uygulanan 1 ay ile 18 yaş arasındaki hastalar dahil edildi. Hasta bilgileri, fiziki ve elektronik hasta dosyaları taranarak derlendi. Dosyalardan; hastaların demografik bilgileri, tanıları, tedavi öncesi laboratuvar değerleri, tedavi sonrası laboratuvar değerleri, tedavi öncesi vital bulguları, tedavi sonrası vital bulguları, steroid tedavi endikasyonu, kullanılan steroid preparatı-dozu-süresi, yüksek doz steroid tedavisine bağlı yan etkiler ve tedaviye yanıt taranarak veriler Statistical Package for Social Sciences" version 20 programında işlendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 35 hastanın 16'sı kız (%45,7), 19'u erkekti (%54,3). Hastaların yaşları ortalama 8,7±4,9 yıl (ortanca 8, ÇAA: 5-11), vücut ağırlıkları ortalama 32,3±19 kg (ortanca 27, ÇAA: 17-45) ve boyları 127,8±24,7 cm idi. Hastaların 15'ine (%42,9) nörolojik, 12'sine (%34,3) romatolojik, 7'sine (%20) hematolojik ve 1 hastaya da (%2,9) gastointestinal sistem hastalıkları nedeniyle yüksek doz steroid tedavisi uygulanmıştı. Hastaların tedavi sırasında ölçülen kan şekerleri tedavi öncesi ölçülenlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek idi. Tedavi sonrası tedavi gerektiren kan şekeri yüksekliği olan hasta yoktu. Hastaların tedavi sonrası değerlendirilen beyaz küre, nötrofil, lenfosit ve monosit değerleri tedavi öncesi değerler ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak gruplar arasındaki fark anlamlı derecede yüksek olarak tespit edildi. Hastalarda en sık dermatolojik (%48,5), psikiyatrik (%31,4), ve gastrointestinal (%31,4) yan etkiler görülmüştü. Tedavi sırasında 3 hastada (%8,5) hipertansiyon saptanıp tedavi başlanmış, tedavi sonrası da antihipertansif tedavi ortalama 6 ay kullanılmıştı. Yüksek doz steroid tedavisi ortanca 5 gün, en kısa 3, en uzun da 11 gün olarak uygulanmıştı. Yüksek doz steroid tedavisi verilen 35 hastanın 24'ünde (%68,6) tedaviye yanıt var iken 11'inde (%31,4) tedaviye yanıt yok olarak değerlendirildi. Sonuç: Birçok hastalıkta kullanılan ve her geçen gün kendisine yeni kullanım alanları bulan yüksek doz steroid tedavisi etkilerinin yanında hafiften ağıra yan etkiler de içermektedir. Özellikle çocuklarda yüksek doz steroid tedavisi ve yan etkileri konusunda yapılan çalışmalar yeterli değildir. Yüksek doz steroid tedavisinin etkinliğini ve komplikasyonlarını değerlendirmek için değişik hasta gruplarında çok merkezli randomize kontrollü çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.