Şizofreni hastalarında erken relaps ile ilişkili klinik ve sosyodemografik özelliklerin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM GÜNDOĞMUŞ

Danışman: Özcan UZUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Şizofreni relapslarla giden kronik psikiyatrik bozukluktur. Relapsların yaşam kalitesini, sosyal işlevleri ciddi şekilde etkilediği ve geri dönüşümü olmayan sonuçlara neden olabildiği bilinmektedir. Bu nedenle relaps önleme şizofreni tedavisinde kritik bir öneme sahiptir. Relaps riskini potansiyel olarak artırabilecek birçok faktör tanımlanmıştır. Fakat relaps riskini artırabilecek faktörlere ilişkin veriler ülkemizde sınırlıdır. Bu çalışmada, şizofreni hastalarının remisyon sonrası erken relaps oranı ve erken relaps ile ilişkili olası klinik ve sosyodemografik risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Prospektif doğal gözlem tasarımına sahip olan mevcut çalışmanın örneklemini, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri kliniğine çalışmanın yapıldığı tarihlerde başvuran ve relaps tanı kriterlerini sağlayan 308 şizofreni hastası oluşturmaktadır. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri, klinisyen tarafından hasta ile yapılan görüşmeler sırasında kaydedildi. Psikotik semptomların şiddeti Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİ) ile değerlendirildi. Erken relaps için kesme değeri olarak bir yıl belirlendi. Elde edilen veriler, veri setine kayıt edilerek, uygun istatistiki analizler uygulandı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,38±12,28 yıldı ve %66,6'sı (n=205) erkekti. Erken relaps oranı %38,3 olarak bulundu. Yaşın 35'ten küçük olması (HR=2,089, %95 GA 1,288-3,388, p=0,003), psikoaktif madde kullanımı (HR=2,232, %95 GA 1,390-3,582, p=0,001), intihar girişimi varlığı (HR=1,589, %95 GA 1,017-2,482, p=0,042), tedavi uyumunun kötü olması (HR=3,044, %95 GA 1,327-6,984, p=0,001), tedavide uzun etkili antipsikotik bulunması (HR=0,490, %95 GA 0,317-0,5-757, p=0,001), tipik-atipik antipsikotik kombinasyonu (HR=0,349, %95 GA 0,140-0,871, p=0,024) ve KGİ Ölçeği Yan Etki Skoru (HR=1,676, %95 GA 1,232-2,278, p=0,001) erken relapsın bağımsız prediktörleri olduğu tespit edildi. Sonuç: Tedavi uyumu, psikoaktif madde kullanımı, tedavide uzun etkili antipsikotik bulunması ve tipik-atipik antipsikotik kombinasyonu varlığı erken relapsın değiştirilebilir prediktörleri olarak dikkat çekmektedir. Bu nedenle, mevcut çalışma, relaps önleme müdahalelerinin bu risk faktörlerine odaklanması gerektiğini düşündürmektedir. Bu çalışmanın sonuçları, gelecekte relapsın önlenmesini amaçlayan terapötik müdahaleleri yönlendirmek ve ruh sağlığı politikalarını iyileştirmek için kaynak olarak kullanılabilir.