Aksiyel spondiloartritli hastalarda düşme ve ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA ÜNVER
Danışman: Tuba GÜLER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada amacımız aksiyel spondiloartritli hastalarda düşmeyi değerlendirmek ve bununla ilişkili olabilecek faktörleri incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza ASAS Spondiloartrit (SpA) kriterlerini karşılayan 18-65 yaş arası toplam 100 hasta (K/E:48/52) ve 60 sağlıklı (K/E:32/28) yaş ve cinsiyet uyumlu kontrol grubu dahil edildi. AkSpA'lı hastalar radyografik ve non-radyografik olmak üzere iki gruba ayrıldı. Hasta ve kontrol grubunun demografik verileri kaydedildi, eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) ve C-reaktif protein (CRP) düzeyleri kaydedildi, bir yıl içindeki düşme öyküleri sorgulandı. AkSpA'lı hastaların fonksiyonel değerlendirmesi; Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFİ-Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index) ile yapıldı. Omurga kısıtlılığı; Bath Ankilozan Spondilit Metrolojik İndeksi (BASFİ- Bath Ankylosing Metrology Index) ile, hastalık aktivitesi; Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Akitivite İndeksi (BASDAI -Bath Ankylosing Disease Activity Index), Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS-Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score) ile, yaşam kalitesi; EASi-QoL (Evaluation of Ankylosing Spondylitis Quality of Life) ile, fonksiyonel durum HAQ-S (Health Assessment Questionaire for the Spondylarthropathies) ile değerlendirildi. Hasta ve kontrol grubunda düşme korkusu; Düşme Etkinlik Ölçeği ile, denge değerlendirmesi; Berg Denge Ölçeği, Tek Ayak Üstünde Durma Testi, Tinetti Denge ve Yürüme Testi, Zamanlı Kalk ve Yürü Testi ve Fonksiyonel Uzanma Testi ile değerlendirildi. Anksiyete; Beck Anksiyete Envanteri ile, depresyon; Beck Depresyon Envanteri ile, yaşam kalitesi; Kısa Form-12 (SF-12- Short Form-12) ile değerlendirildi. Bulgular: AxSpa'lı hasta grubu ve sağlıklı kontrol grubu arasında demografik veriler açısından anlamlı fark saptanmadı. AkSpA'lı grupta son bir yılda düşme oranı; %23 iken kontrol grubunda düşme oranı %8,3'dü. AkSpA'lı grup ve kontrol grubu karşılaştırıldığında; Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Fonksiyonel Uzanma, Tek Ayak Üstünde Durma, Tinetti Denge ve Tinetti Yürüme 12 testlerinde iki grup arasında anlamlı fark saptandı (p<0,05). AkSpA'lı hasta grubunda son bir yılda düşen ve düşmeyen hastalar karşılaştırıldığında; BASDAİ, BASMİ, BASFİ, ASDAS-ESH, ASDAS-CRP, HAQ-S, EASi-QoL'un tüm komponentlerinde, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Fonksiyonel Uzanma, Tek Ayak Üstünde Durma, Zamanlı Kalk ve Yürü Testi, Tinetti Denge ve Yürüme testlerinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,001). Düşen ve düşmeyen hastalar arasında yaptığımız çoklu lojistik regresyon analizinde Berg Denge Testi ve Beck Depresyon Ölçeği sonuçlarının düşme ile ilişkili olduğu görüldü. Radyografik ve non-radyografik gruptaki hastalar karşılaştırıldığında; radyografik AkSpA'lı hasta grubundaki düşen hasta oranının (%32,8), non- radyografik AkSpA'lı gruba (%3) göre daha yüksek olduğu görüldü. Radyografik AxSpa'lı hastaların hastalık süresi (12,6±6,9 yıl), non-radyografik gruptakilere (2,7±2,3 yıl) göre daha uzundu ayrıca BASMİ ve BASFİ değerleri, Düşme Etkinlik Ölçeği, HAQ-S ve denge testlerinin değerlendirmesinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda AkSpA'lı hastalarda, sağlıklı kontrollere göre; radyografik AxSpa'lı hastalarda da non-radyografik hastalara göre düşme daha fazlaydı. Düşen AkSpA'lı hastalarda denge bozukluğu ve depresyonun artmış olduğu görüldü. Denge bozukluğu ve depresyonun düşme üzerinde etkili faktörler olduğu anlaşıldı. Erken tanı ve tedavi ile hastalık progresyonunun önlenmesi, dengenin korunması ve depresyonun önüne geçilmesi ile düşme riski azalacaktır. Anahtar Kelimeler: Aksiyel Spondilartrit, Düşme, Denge Bozukluğu