Romatoid artrit hastalarında tedaviye uyumun düşük hastalık aktivitesi ve remisyona ulaşma üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMET DAL
Danışman: Emine Duygu ERSÖZLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Romatoid Artrit (RA) bir çok sistemi etkileyebilen kronik otoinflamatuar bir hastalıktır. RA tedavi edilmediğinde morbidite ve mortalitede artış ile ilişkilendirilmiştir. Bu sebeple RA tedavisinde başarılı olmak önemlidir. Ancak tedavide başarılı olmak, uygun ilaç seçimi ile beraber kişinin verilen terapiye uyumunu da gerektirir. Bu sebeple tedaviye uyumu ölçmek için birçok çalışma yapılmaktadır. Çalışmamızda RA hastalarının ilaç uyumunun ve hastalık algısının RA aktivite skorlarına etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 191 RA hastasına anket uygulandı. Anketimiz sosyodemografik bilgi formu, ölçekleri içermekteydi. İlaç uyumunu ölçmek için İUBÖ ve MMÖ; hastalık algısını ölçmek için ise KHAÖ kullanıldı. Hastalık aktiviteleri ise SDAİ, CDAİ, DAS28-CRP, DAS28-ESH ile ölçüldü. İstatistiksel olarak Kolmogrov-Smirnov ile normal dağılım bakıldı. Normal dağılıma uyan veriler parametrik testlerle, uymayan veriler non-parametrik testlerle analiz edildi. Kategorik veriler ki-kare, marginal-homogeinty testleriyle; ölçek uyumları için ise kappa testleri yapıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 56,6±11,1, %78,5'i kadındı. Hastaların %79,6'sı düzenli kontrole geldiğini, %45,0'ı da düzenli ilaç kullandığını, %37,7'si hiç ilaç aksatmadığını bildirdi. KHAÖ ortalaması 40,91±10,82 bulundu ve RA tanı yılı 20 yıldan fazla olanlarda, kadınlarda, düzenli kontrole gelmeyen ve düzenli ilaç kullanmayanlarda anlamlı olarak daha yüksekti. İUBÖ ortalaması 21,53±4,58 bulundu ve düzenli kontrole gelenlerde ve düzenli ilaç kullananlarda daha yüksekti. DAS28-CRP ortalaması 2,67±1,03 bulundu ve RA tanı yılı 20 yıldan fazla olanlarda, düzenli kontrole gelmeyen ve düzenli ilaç kullanmayanlarda daha yüksekti. DAS28-ESH ortalaması 2,88±1,16 bulundu ve RA tanı yılı 20 yıldan fazla olanlarda, kadınlarda, düzenli kontrole gelmeyen ve düzenli ilaç kullanmayanlarda daha yüksekti. SDAİ ortalaması 9,79±7,39 bulundu ve RA tanı yılı 20 yıldan fazla olanlarda, düzenli kontrole gelmeyen ve düzenli ilaç kullanmayanlarda daha yüksekti. CDAİ ortalaması 8,72±6,58 bulundu ve RA tanı yılı 20 yıldan fazla olanlarda, düzenli kontrole gelmeyen ve düzenli ilaç kullanmayanlarda daha yüksekti. Yine MMÖ bilgi ve motivasyon düzeyi düşük olanlarda KHAÖ ie RA aktivite skorları daha yüksek iken, İUBÖ puanı daha düşük bulunmuştur. RA aktivite skorları uyumları karşılaştırıldığında DAS28-ESH'nin DAS28-CRP ile uyumu %57,6, SDAİ ile uyumu %47,2, CDAİ ie uyumu %42,1; CDAİ'nin DAS28-CRP ile uyumu %30,6, SDAİ ile uyumu %81,9 ve DAS28-CRP'nin SDAİ ile uyumu %38,1 olarak bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda RA aktivitesi açısından tanı yılının fazla olması, kadın olma, düzenli kontole gelmeme ve düzenli ilaç kullanmama risk faktörü olarak belirlenmiştir. Risk gruplarına yönelik eğitim ve farkındalık kazandırma çalışmaları yürütülmesini öneriyoruz. Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, hastalık aktivitesi, tedaviye uyum