Polen alerjisi olan alerjik rinitli çocuk hastalarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri ve mevsim etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBİKE SÖĞÜT
Danışman: Emine DİBEK MISIRLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: Alerjik rinit (AR) nazal mukozanın alerjen ile karşılaşması sonrasında gelişen, hapşırık, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, kaşıntı gibi semptomlarla seyreden, çocukluk çağında oldukça sık görülen alerjik hastalıklardan biridir. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk döneminde sık görülen nörogelişimsel bozukluklardan biridir. AR'li hastaların şikayetleri ve eşlik eden komorbiditeleri nedeniyle hastalarda dikkat eksikliği, konsantrasyon bozukluğu, öğrenme güçlüğü gibi sorunlar görülebilir. Bu çalışmanın amacı, çayır poleni alerjisi olan mevsimsel AR hastalarında DEHB belirtileri varlığını kontrol grubuna ve mevsim değişkenliğine göre değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmaya çayır polen dönemi olan 15 Nisan 2022 – 15 Haziran 2022 ve 15 Nisan 2023 – 15 Haziran 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Çocuk Alerji Polikliniği'ne başvuran 6 – 12 yaş arası çayır polen alerjisi olan mevsimsel AR tanılı hastalar dahil edildi. Hastaların çayır polen dönemindeki ve dönem dışındaki göz ve burun şikayetlerini puanlamak amacıyla görsel analog skala (VAS); DEHB semptomlarını puanlamak amacıyla Conners anne baba ölçeği (CABDÖ) uygulandı. AR olmayan benzer yaş aralığındaki kontrol grubuna da CABDÖ değerlendirmesi yapıldı. Çayır polen alerjisi olan mevsimsel AR'li hastalarda polen mevsimine ve kontrol grubuna göre DEHB semptom karşılaştırılması yapıldı. Bulgular: Çalışmaya çayır polen alerjisi olan mevsimsel AR tanısıyla takip edilen yaş ortalaması 8,9±1,7 yıl olan 146 hasta; kontrol grubu olarak yaş ortalaması 9±1,8 yıl yıl olan 150 katılımcı dahil edildi. Hasta grubunda çayır poleni mevsim döneminde; mevsim dışına göre daha yüksek oranda dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, okul devamsızlığı ve daha düşük oranda okul başarısı görüldü (p değerleri sırasıyla <0,001; <0,001; 0,001; <0,001). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ise hasta grubunda dikkat eksikliği, hiperaktivite, toplam CABDÖ puanı daha yüksekti. (p değerleri sırasıyla <0,001; <0,001; 0,006). Okul devamsızlığı ve devamsızlık gün sayısı kontrol grubuna göre daha fazlaydı (p değerleri sırasıyla 0,001; <0,001). Dikkat eksikliği için erkek cinsiyet (OR:3,23; CI:1,47-7,07; p:0,003), burun yüksek VAS skoru (OR:1,18; CI:1,07-1,31; p:0,001) ve horlama (OR:1,95; CI:1,04-3,63; p:0,001); hiperaktivite için göz yüksek VAS skoru (OR:1,15; CI:1,02-1,31; p:0,02) DEHB için risk faktörü olarak tespit edildi. Sonuç: AR'li hastalarda polen mevsim döneminde AR semptomları nedeniyle dikkat eksiliği ve hiperaktivite semptomlarında artış görülmektedir. Bu durum okul başarısında düşmeye ve okul devamsızlığında artmaya neden olmaktadır. Ayrıca AR DEHB için bir risk faktörüdür. Bu nedenle AR'li hastalarının DEHB bozukluğu açısından yakın takip edilmesi ve AR semptomlarının kontrol altına alınması hastaların sosyal ve akademik hayatları açısından önemlidir.