Akut pankreatit tanılı hastalarda metabolik sendrom ve komponentlerinin sıklığı ve akut pankreatitin seyrine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NERGİS KADIOĞLU BİÇERYEN
Danışman: Refik DEMİRTUNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Metabolik Sendromun(MetS)inflamasyonla ilişkili olduğunu düşündüren çalışmalar olması inflamatuar bir hastalık olanakut pankreatit(AP) ile de ilişkisi olabileceğini düşündürmektedir. MetS bileşenlerinin AP üzerindeki bağımsız veya ortak etkisi hakkında kapsamlı bilgi yoktur. Biz bu çalışmada MetS ve bileşenlerinin AP gelişmesi ve seyri üzerinde bağımsız bir etkisi olup olmadığını anlamayı ve bunların kombinasyonlarının ortak etkisini incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Prospektif kesitsel olarak yapılan çalışmamızda Mayıs 2023 ve Ocak 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde yatan AP tanısı doğrulanmış hastalar değerlendirildi. AP sınıflaması ve şiddet değerlendirmesi Revize Atlanta Klasifikasyonuna uygun olarak yapıldı.Çalışmamıza yaşı 18 ve üzerinde olan hastalar dahil edilmiş olup;kronik pankreatit tanılı hastalar, aktif malignitesi olan hastalar gebeler ve kendi isteği ile hastaneden ayrılan hastalar dahil edilmemiştir. Prognostik açıdan AP tanılı hastaların ilk 24 saat içerisindeki SIRS ve BISAP skorları hesaplanmıştır. Hastaların MetS tanısı National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III (NCEP ATP III) kriterlerine göre konuldu. Vücut Kitle İndeksi (VKİ)hesaplamasına göre 18,5-24,9 kg/m2 aralığı normal kilolu, 25,0-29,9 kg/m2 aralığı fazla kilolu ve 30 kg/m2 üzerinde olanlar ise obezite olarak sınıflandırıldı. İstatiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. Bulgular:Çalışma, yaşları 20 ve 90 arasında değişen, 40'ı (%62) erkek ve 25'i (%38) kadın olmak üzere 65 olgu ile yapıldı. AP tanılı hastalarda NCEP: ATP III tanı kriterlerine göre MetS görülme oranı %64.6 (n=42) saptandı.Hastalar MetS olan(%64.6) ve MetS olmayan(%35.4) olmak üzere iki grupta incelendi.MetS olma durumuna göre yaş, cinsiyet, VKİ, sigara kullanımı, alkol kullanımı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı(p>0.05). Etyolojik olarak karşılaştırıldığında MetS olan grupta hipertrigliseridemi ilişkili pankreatit görülme oranı istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu(p=0.03). MetS komponentleri açısından karşılaştırıldığında MetS olan grupta kan basıncı (KB) yüksekliği, trigliserid(TG) yüksekliği, açlık plazma glukozu (APG) yüksekliği ve düşük HDL açısından istatistiksel olarak anlamlı yükseklik bulunmuşken (p 0.05). Lokal komplikasyon görülmesi açısından MetS olan grupta istatistiksel olarak anlamlı yükseklik görüldü (p=0.027). Obezitenin ise AP gelişmesi ve AP şiddeti üzerinde etkisi olmadığını saptadık (p=0.763). Sonuç:AP tanılı hastalarda MetS görülme oranı genel popülasyonun üzerindeydi. MetS komponentlerinin AP görülmesi ile ilişkisi sıktı. AP şiddeti ve lokal komplikasyon görülmesi olasılığı MetS olma durumu ile ilişkiliydi. MetS komponentlerinden yalnızca APG yüksekliğinin AP şiddetiyle bağımsız ilişkisi olduğu sonucuna vardık. Bu gözlemlerin ardından MetS' un AP gelişmesi ve AP seyri açısından risk faktörü olduğu sonucuna vardık. Anahtar Kelimeler:Akut pankreatit, akut pankreatitin şiddeti, metabolik sendrom,obezite, hiperlipidemi, hipertansiyon, hiperglisemi