Diz osteoartritli hastalarda tens ve interferansiyel akım tedavilerinin santral sensitizasyona olan etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞAHİDE EDA ALMAZ
Danışman: Filiz ACAR SİVAS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaptığımız bu randomize kontrollü çalışmada, diz osteoartritli (OA) hastalarda klinik pratikte sıklıkla kullanılan transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS) ve interferansiyel akım (İFA) tedavilerinin santral sensitizasyona (SS) herhangi bir etkisinin olup olmadığını ve eğer bu tedaviler SS'ye etkili ise hangi tedavinin daha etkili olduğunu araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 1986 Amerikan Romatizma Derneği [American College of Rheumatology (ACR)] OA kriterlerine göre diz OA tanısı alan, Kellgren-Lawrence radyolojik skorlama sistemine göre bilateral evre 2-3 gonartrozu olan, dahil edilme ve dışlanma kriterlerini sağlayan 80 hasta (160 diz) dahil edildi. Hastalar, prognostik faktörler açısından denge sağlamak amacıyla yaş ve cinsiyetlerine göre tabakalara ayrılarak kovaryant odaklı randomizasyon/ minimizasyon yöntemi ile dört gruba randomize edildi. 1. gruptaki hastalara TENS+hotpack, 2. gruptaki hastalara Sham TENS+hotpack, 3. gruptaki hastalara İFA+hotpack, 4. gruptaki hastalara ise Sham İFA+hotpack tedavisi toplam on gün süre ile bilateral olarak uygulandı. Tüm hastaların tedavi öncesi yaş, cinsiyet, eğitim durumu, vücut kitle indeksi (VKİ), kronik hastalıkları gibi demografik özellikleri kaydedildi. Ayrıca en ağrılı diz sorgulanarak tüm hastaların ağrı ve fonksiyonel durumları ile ağrı felaketleştirme ölçeği (pain catastrophizing scale, PCS) ve Tampa Kinezyofobi skorları başlangıç, tedavi sonrası (2. hafta) ve 3. ayda değerlendirildi. SS'nin objektif göstergesi olarak kabul edilen basınç ağrı eşiği (BAE) ise, başlangıç, tedavi sonrası ve 3. ayda ağrılı diz ve ağrısız uzak nokta olan omuzda basınç algometresi ile ölçülerek, tedaviyle iyileşme düzeyi değerlendirildi. BAE değerlerinde başlangıca göre 3. aydaki %15'lik artış iyileşme olarak kabul edildi. Tedavi sonrası 3.ayda basınç ağrı eşiğindeki düzelmenin belirleyicilerini saptamak amacıyla çok değişkenli lojistik regresyon analizi yapıldı. Bulgular: Tüm tedavi gruplarında ağrı ve fonksiyonel testler ile SS'nin klinik belirteçlerinden olan PCS ve Tampa skorlarında iyileşme gözlendi ve gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). TENS ve İFA gruplarında, hem ağrılı dizde hem de ağrısız uzak nokta olarak seçilen omuzda BAE değerleri başlangıca göre 2. haftada ve başlangıca göre 3. ayda istatistiksel olarak anlamlı iyileşme gösterdi (p 0,05). Tedavi sonrası 3.ayda BAE'deki düzelmenin belirleyicilerini saptamak amacıyla yapılan regresyon analizinin sonucunda, hastanın TENS grubunda olması, başlangıç yüksek ağrı eşiği ve başlangıç düşük VAS değeri BAE'deki iyileşmenin belirleyicileri olarak bulundu. Sonuç: Bu çalışma, diz OA'lı hastalarda sham tedavi grupları ile kıyaslandığında, TENS ve İFA tedavisinin ağrı sensitivitesini azaltmada daha etkili olduğunu göstermiştir. Bu olumlu etki TENS grubunda daha belirgin olarak saptanmıştır. Başlangıca göre 3. ayda BAE'deki yükselmenin öngörücüleri, TENS grubunda olmanın yanında, düşük başlangıç VAS skoru ve yüksek başlangıç ağrı eşiği olarak saptanmıştır. Bu sonuç bize santral sensitizasyon bulguları olan diz OA'lı hastalarda analjezik akım olarak TENS tedavisinin tercih edilmesinin daha yararlı olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Diz osteoartriti, santral sensitizasyon, basınç ağrı eşiği