Sağlıklı Türk popülasyonunda, spinal mobilite değerlendirme yöntemlerinin referans değerlerinin saptanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN KARA
Danışman: Hasan Fatih ÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ankilozan spondilit (AS,) esas olarak spinal ve sakroiliak eklemler ile bu eklemlerin tendon, ligament gibi yumuşak dokularını etkileyen kronik, otoimmün, enflamatuvar bir hastalıktır. Omurga hareketlerindeki kısıtlılık, kötü prognozla ilişkilidir. Bu kısıtlılığın değerlendirilmesi AS hastaları ile yapılan takip ve tedavi çalışmalarında en sık kullanılan sonuç ölçütlerinden birisidir. Uluslararası Spondiloartrit Değerlendirme Cemiyeti (Assesment of Spondyloarthritis international Society; ASAS) omurga hareketlerinin bileşik bir indeksi olan Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi'nin (Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index; BASMI) omurga hareketliliğinin değerlendirilmesinde kullanılabileceğini belirtmektedir. Biz bu çalışmada, AS hastalarının takip ve tedavi izleminde sıkça kullanılan spinal mobilite değerlendirme yöntemlerinin, sağlıklı yetişkin popülasyondaki normal değerlerini ve bu değerlerin hangi faktörlere bağlı olarak değişim gösterdiğini saptamayı planladık. Yöntem: Çalışmaya Mart 2021-Kasım 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran 20 yaş ve üzeri 600 gönüllü dahil edildi. Katılımcıların, ASAS kılavuzunda önerilen şekilde, BASMI ölçümleri yapıldı. Ayrıca bu yöntemde yer almayan oksiput-duvar mesafesi ve göğüs ekspansiyonu ölçümleri kaydedildi. Bu değerlerin yaş, boy, vücut kitle indeksi (VKİ) gibi değişkenlerle olan ilişkisi değerlendirildi. Veriler analiz edilirken Kruskal-Wallis testi ve Spearman korelasyon testi kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 600 katılımcı [303 kadın (%50.5), 297 erkek (%49.5)] dâhil edildi. Lateral lomber fleksiyon, intermalleolar mesafe, göğüs ekspansiyonu, inklinometre ile ölçülen lomber fleksiyon değerleri ve BASMI skorunun cinsiyetler arasında anlamlı farklılık gösterdiği saptandı. Kadın katılımcılardaki inklinometrik lomber fleksiyon dışında her iki cinsiyette yaş değişkeniyle tüm spinal mobilite ölçüm değerleri ve BASMI skorları arasında anlamlı ilişki olduğu saptandı. Kadınlarda boy değişkeni ile servikal rotasyon derecesi, lateral lomber fleksiyon, intermalleolar mesafe, göğüs ekspansiyonu, oksiput-duvar mesafesi ve BASMI skoru arasında anlamlı ilişki saptandı. Erkeklerde ise boy değişkeni ile tragus-duvar mesafesi, lateral lomber fleksiyon, modifiye schober, intermalleolar mesafe, göğüs ekspansiyonu ve BASMI skoru arasında anlamlı ilişki bulundu. Kadınların VKİ değişkeni ile servikal rotasyon derecesi, tragus-duvar mesafesi, lateral lomber fleksiyon, intermalleolar mesafe, göğüs ekspansiyonu ve BASMI skoru anlamı ilişki saptandı. Erkeklerdeki VKİ ise sadece göğüs ekspansiyonu değeri arasında anlamlı ilişkili bulundu. BASMI değerleri ile göğüs ekspansiyonu ölçümü ve inklinometrik ölçüm ile elde edilen lomber fleksiyon değerleri arasında negatif yönde, oksiput-duvar mesafesi ölçümleri arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon olduğu saptandı. Diabetes mellitus, hipertansiyon ve koroner arter hastalığı olan gruplarda BASMI değerleri anlamlı olarak daha yüksekti. Sigara kullanımı ile BASMI skorları arasında anlamlı farklılık saptanmazken, egzersiz yapma alışkanlığı olan kişilerde BASMI skorları anlamlı olarak daha düşük saptandı. Sonuç: Çalışmamızda spinal mobilite değerlendirme yöntemlerinin ve BASMI skorunun referans değerleri belirlenirken cinsiyet, yaş, boy ve VKİ değişkenlerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini saptadık. Tüm toplum için tek bir referans değer kullanmak yerine cinsiyet, yaş, boy ve VKİ gibi tüm değişkenlerin dahil edildiği yeni referans değerlerin belirlenmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Ankilozan spondilit, BASMI, spinal mobilite, inklinometre