Tip 2 diyabet hastalarında retinopatinin erken evre tanısında optik koherenz tomografi -anjiografi (OCT-A) kullanımı ve diyabetin kronik komplikasyonları ile ilişkisi

AHMET FATİH KÖSE

Tip 2 diyabet hastalarında retinopatinin erken evre tanısında optik koherenz tomografi -anjiografi (OCT-A) kullanımı ve diyabetin kronik komplikasyonları ile ilişkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET FATİH KÖSE

Danışman: Coşkun MERİÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Tip 2 diabetes mellitus (T2DM) hastalarında retinopati bulgularının değerlendirilmesinde optik koherens tomografi (OCT) ve anjiyografi (OCT-A) ile ilgili çalışmalar sınırlı olup, OCT/OCT-A temelli bulguların diyabetin mikro ve makrovasküler komplikasyonlarıyla ilişkisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu araştırmada T2DM hastalarında retinal ve koroidal yapıların OCT ve OCT-A ile değerlendirilerek, meydana gelen vasküler değişikliklerin glisemik kontrol, kardiyovasküler risk faktörleri ve diyabetin kronik komplikasyonlarla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Girişimsel olmayan, tek merkezli ve kesitsel tasarımda, Haziran 2023 - Haziran 2024 tarihleri arasında Tip 2 Diabetes Mellitus tanısı almış, hastalık ömrü 10 yıldan kısa olan ve daha önce retinopati tanısı almamış hastalar ve sağlıklı gönüllüler araştırmaya dahil edildi. Sağlıklı kontrol grubu; kronik hastalığı olmayan, yaş ve cinsiyet açısından hasta grubuna eşleştirilmiş sağlıklı bireylerden oluşturuldu. Diyabetli hastalar ile sağlıklı kontrol grubunun, rutin göz komplikasyon taramaları kapsamında Optik Koherens Tomografi (OCT) ve Optik Koherens Tomografi Anjiyografi (OCT-A) ile retina ve koroid ölçümleri yapıldı. OCT ve OCT-A bulgularıyla metabolik parametreler ve diyabetes mellitus komplikasyonları arasındaki ilişki incelendi. Bulgular: Araştırmaya 209 katılımcı dahil edildi. T2DM grubu 112 hasta (54,33 ± 5,72 yaş, kadın: %58), kontrol grubu 97 sağlıklı bireyden (53,38 ± 5,41 yaş, kadın: %49,5) oluştu. Ortalama T2DM ömrü 6,21 ± 3,46 yıldı. Sağ ve sol göz subfoveal koroid kalınlığı değeri T2DM grubunda kontrol grubuna kıyasla daha düşük bulundu (sırasıyla, SFChT OD: 341,91 ± 46,60 mm, 364,22 ± 43,07 mm, p<0,001; SFChT OS: 341,25 ± 47,86 mm, 360,52 ± 44,16 mm, p<0,001). Ortalama koroid kalınlığı kontrol grubuna kıyasla T2DM grubunda sağ gözde daha düşük bulundu (MChT OD: 330,05 ± 43,65 mm, 343,08 ± 36,57 mm, p<0.001). Sağ ve sol göz iç ve dış segment kapiller yoğunluk, Tip2DM grubunda kontrol grubuna kıyasla daha düşük bulundu [sırasıyla, (VDIS OD: 51,28 ± 5,55 %, 53,17 ± 5,06 %, p=0,016; VDIS OS: 50,92 ± 7,24 %, 53,80 ± 4,13 %, p=0,001); (VDOS OD: 50,33 ± 3,87 % , 53,08 ± 3,55 %, p<0,001; VDOS OS: 49,64 ± 4,89 % , 53,02 ± 2,81 %, p<0,001)]. T2DM ömrüyle kapiller yoğunluk arasında ters yönlü ve zayıf korelasyon tespit edildi (r=-0,233, p=0,013). Nefropatili hastalarda sol göz dış segment kapiller yoğunluk nefropati olmayanlara kıyasla anlamlı derecede düşük bulundu (VDOS OS: 47,67 ± 6,74%, 50,65 ± 3,20%, p= 0,043). Mikroalbüminüri ile kapiller yoğunluk değişimini incelemek için yapılan lineer regresyon analizi sonucuna göre mikroalbumin seviyesindeki 1 birimlik artışın sol göz iç segment kapiller yoğunluk değerini 0,008 birim azalttığı bulundu (B=-0,637, p<0,05). Koroner arter hastalığı varlığına göre kapiller yoğunluk değişimini incelemek için yapılan doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre KAH tanısı olan hastalarda, sağ iç segment kapiller yoğunluk değerinin 3,09 birim azaldığı, sol iç segment kapiller yoğunluk değerinin ise 3,45 birim azaldığı bulundu (sırasıyla B=-0,262, B=-0,224, p<0,05). Sonuç: Bu araştırma T2DM hastalarında retinal ve koroidal dokularda yapısal ve mikrovasküler değişikliklerin meydana geldiğini göstermiştir. Diabetes mellituslu hastalarda OCT/OCT-A'nin rutin kullanımı sayesinde retinopatinin erken dönemde tespit edilmesiyle, ilerleyici retinopatinin ve diğer diyabetik komplikasyonların gelişimi önceden öngörülebilir ve tedavi stratejileri bu doğrultuda şekillendirilebilir. . Anahtar Kelimeler: Tip 2 diabetes mellitus, optik koherenz tomografi, koroid kalınlığı, makula kalınlığı, kapiller yoğunluk, diyabetik retinopati, mikrovasküler değişikler