Tekrarlayan pulmoner tromboemboli olgularında risk faktörlerinin nüks üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUTLU ONUR GÜÇSAV
Danışman: Dursun TATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Miyokard infarktüsü (MI) ve inme sonrası 3. sıklıkta izlenen kardiyovasküler hastalık olan pulmoner tromboembolizm (PTE) tedavi edilmezse %30' lara varan bir mortaliteye sahiptir. Tekrarlayan PTE durumunda bu morbidite ve mortalite oranları daha da yükselmektedir. Tekrarlayan PTE, özellikle herhangi bir risk faktörü saptanmamış hastalarda karşımıza çıkmaktadır. Bu hastalar kalıtsal risk faktörleri ve aile öyküsü açısından sorgulanmalıdır. Akut PTE hastalarında kalıtsal ve edinsel risk faktörlerinin tespiti ve yönetimi, nüks riskini belirlemek ve azaltmak adına oldukça önemlidir. Bu düşünceden yola çıkarak; çalışmamızda PTE hastalarında nükse neden olan risk faktörlerini tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi' nde (SUAM) 01.07.2014-01.07.2019 tarihleri arasında akut pulmoner tromboemboli tanısı ile yatarak tedavi gören hastalar; ilk kez pulmoner tromboemboli tanısı alıp hastaneye yatanlar (n:1286) bir grup, tekrarlayan akut pulmoner tromboemboli tanısı alıp hastaneye yatanlar (n:166) ise bir diğer grup olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Her iki gruptaki hastalar demografik veriler, klinik ve laboratuvar bulguları, edinsel ve kalıtsal risk faktörlerinin varlığı, tercih edilen tedavi yöntemi açısından tarandı. Normal dağılıma uyan veriler için Student t testi, normal dağılıma uymayanlar için Mann- Withney U testi kullanıldı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ise Chi- square ve Fishers Exact test kullanıldı. Tek değişkenli analizde istatistiksel anlamı olan parametrelerin pulmoner tromboemboli hastalarında nüks için öngörü değerleri çok değişkenli lojistik regresyon analizi yöntemi ile belirlendi. Sonuçlar %95 güven aralıkları ile birlikte sunuldu. Bulgular: Çalışmaya toplam 1452 hasta alındı. Hastaların %11,4' ünün tekrarlayan PTE hastası olduğu görüldü. Tekrarlayan PTE grubundaki hastalarının yaş ortalaması 65,0 iken; ilk PTE grubundaki hastaların ise 64,0 idi. Tekrarlayan PTE grubundaki hastalarının %48,8' i erkek, %51,2' si kadın iken; diğer grubun %51,5'i erkek, %48,5' i kadındı. Klinik olarak sınıflandırıldığında tüm hastaların %7'si masif grupta, %19,9' u submasif grupta ve %73,1' i ise nonmasif grupta yer almaktaydı. Hastaların bulunduğu klinik evre açısından her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,432). PTE tanılı hastaların %29,2' sinde eşlik eden derin ven trombozu (DVT) tespit edildi. Her iki grup DVT varlığı açısından karşılaştırıldığında, aralarında anlamlı istatistiksel fark izlenmedi (p=0,913) Yapılan istatistiksel analizler sonucunda tekrarlayan PTE grubundaki hastaların vücut kitle indekslerinin (VKİ) ilk PTE grubundaki hastalara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (p=<0,001). Ayrıca tekrarlayan PTE grubundaki hastalarda obezite, diyabetes mellitus (DM), hipertansiyon (HT), protein C eksikliği ve nadir genetik mutasyonlar başlığı altında gruplanan mutasyonların varlığının (aktive protein C rezisdansı, faktör XIII eksikliği, plazminojen aktivatör inhibitör-1 eksikliği, GP2b3A mutasyonu) ilk PTE grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (sırayla p<0,001, p=0,016, p=0,003, p=0,036, p=0,009). Sonuç: Obezite, VKİ artışı, DM, HT, protein C eksikliği ve nadir mutasyonların (aktive protein C rezisdansı, faktör XIII eksikliği, plazminojen aktivatör inhibitör-1 eksikliği, GP2b3A mutasyonu) varlığı tekrarlayan PTE riskini artırmaktadır. Bu nedenle PTE hastalarında kilo verme ve komorbid hastalıkların yönetimi tekrarlayan PTE riskini azaltmak için oldukça önemlidir. Anahtar kelimeler: pulmoner tromboemboli, obezite, diyabetes mellitus, hipertansiyon, protein C eksikliği