''Wound-QoL-17'' anketinin Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KAYAALTI
Danışman: İlknur ALTUNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik yara, hastaların yalnızca bedensel olarak değil psikolojik ve sosyal bakımdan da yaşam kalitesini büyük ölçüde etkileyen bir sağlık sorunudur. Dünya genelinde kullanımı giderek yaygınlaşan ve Wound-QoL-17 adıyla bilinen Yara Yaşam Kalitesi anketi, kronik yaranın hastaların yaşamı üzerindeki etkisini bu üç alanda kısa sürede, hasta bildirimine dayalı olarak ölçmektedir. Çalışmamızın amacı, bu anketin Türkçe versiyonunun ülkemizde geçerlilik ve güvenilirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Böylelikle ülkemizde kronik yara hastalarının klinik takibinde ve ilgili bilimsel çalışmalarda kullanılabilecek standardize bir ölçek sunmaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 1 Ekim 2023-1 Temmuz 2025 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Kliniği tarafından yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş üzeri, en az 4 haftadır iyileşmeyen kronik yarası olan ve anketleri anlayıp yanıtlayabilecek 86 hasta dahil edilmiştir. Örneklem büyüklüğü, psikometrik geçerlilik çalışmalarında önerilen 'madde sayısının 5–10 katı' gözetilmiştir. Hastalara Wound-QoL-17, SF-36, EQ-5D-3L ve DLQI anketleri uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği için EFA (PAF + Oblimin), yakınsak geçerlilik için Spearman korelasyon analizi, iç tutarlılık için Cronbach alfa katsayısı, madde–toplam korelasyonu ve test tekrar güvenilirliği için ICC kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplamda 86 kronik yara hastası incelenmiş olup yaş ortalaması 51,9±15,7 ve hastaların %72,1'i erkektir. En sık yara etyolojisi diyabetik ayaktır (%26,7) ve kronik yara lokalizasyonu hastaların %89,5'inde alt ekstremitededir. Anketin yapı geçerliliği analizinde örneklem yeterliliği kabul edilebilir düzeydeydi (KMO=0,71) ve Bartlett testi anlamlıydı (χ²=1109,7; sd=136; p<0,001). PAF + Oblimin çözümü orijinal üç boyutu doğruladı, koku–akıntı maddeleri ek bir faktör oluşturdu. Toplam açıklanan varyans %63,6'dır (özdeğerler: Günlük Yaşam: 4,38; Psikoloji: 2,88; Beden: 2,19; Koku–akıntı: 1,37). Yakınsak geçerlilik analizlerinde global skorda EQ-5D ve SF-36 ile negatif, DLQI ile pozitif yönde anlamlı korelasyonlar saptandı (çoğu p<0,001). İç tutarlılık analizinde Cronbach alfa 0,89, alt ölçeklerde 0,72-0,82 olarak bulundu. Test-tekrar test analizinde ICC:0,595, SEM:0,54 ve bireysel SDC:1,49; sistematik yanlılık gözlenmedi. Ölçek düzeyinde belirgin taban/tavan etkisi yoktu. Sonuç: Wound-QoL-17'nin Türkçe versiyonu, kuramsal yapıyla uyumlu olarak bedensel, psikolojik ve günlük yaşam etkilerini ayırt ederek klinik ve araştırma kullanımına elverişlidir. Koku–akıntının ayrı bir faktör olarak ayrışması kronik yaradaki bu semptomların dalgalanmalarla seyretmesi ve sosyal açıdan damgalayıcı dış faktörler olmasına bağlanabilir. Çalışmanın güçlü yanları olarak kendi içinde tutarlılık olması ve dış ölçeklerle güçlü uyum göstermesi, başlıca sınırlılıklar ise tek merkezli tasarım ve retest grubunun küçük olmasıdır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda daha geniş ve heterojen bir örneklemle doğrulama analizleri klinik kullanımı daha da güçlendirecektir.