Akut biliyer pankreatit ile Ranson skoru, Balthazar skoru, HAPS skoru, Amilaz, WBC, CRP, De Ritis oranı, NLO, immatur granülosit ve PDW arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED DURMUŞ
Danışman: Mevlüt Recep PEKCİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması, 326 akut pankreatit hastasında biyokimyasal parametreler, hematolojik göstergeler ve skorlama sistemleri ile yoğun bakıma yatış (YBÜ) arasındaki ilişkiyi detaylı ve çok yönlü bir şekilde incelemiştir. Çalışma popülasyonunun %66,9'u kadın, %33,1'i erkek olup, hastaların yalnızca %3,1'i yoğun bakıma yatırılmıştır. Yaş, WBC, NLO, IG, CRP, Amilaz, AST, ALT, PDW, De Ritis oranı, yatış süresi ve ağrı süresi gibi değişkenler incelenmiş; bu parametreler hem gruplar arası karşılaştırmalar hem de Ranson, HAPS ve Balthazar gibi skorlama sistemleri ile ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada yeni bir biyobelirteç kombinasyonu olan Entegre İnflamatuvar Şiddet İndeksi (IISI) geliştirilmiş ve klasik parametrelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, YBÜ yatışı olan hastalarda yaş, CRP, NLO, AST, PDW, De Ritis oranı ve yatış süresi gibi birçok parametrede anlamlı artış saptanmıştır (p < 0,05). Skorlama sistemleri açısından, Ranson, HAPS ve Balthazar skorlarının YBÜ yatışını öngörmede güçlü prediktörler olduğu bulunmuştur (p < 0,001). Özellikle CRP, NLO ve De Ritis oranı gibi biyobelirteçlerin, hastalık şiddetinin sistemik yansımalarını yakalayarak erken dönemde risk belirlemede katkı sunduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda, NLO, IG, PDW ve De Ritis oranı gibi parametreleri birlikte değerlendiren Entegre İnflamatuvar Şiddet İndeksi (IISI), sistemik inflamasyon, hücresel hasar ve trombosit yanıtı gibi farklı patofizyolojik eksenleri bir arada yorumlayarak daha kapsamlı bir şiddet değerlendirmesi sağlamış ve klasik belirteçlerle uyumlu sonuçlar göstermiştir. Ayrıca, yatış süresi ve ağrı süresi gibi klinik parametrelerin de hasta prognozunu etkileyen önemli göstergeler olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın güçlü yönleri arasında geniş bir parametre setinin ele alınması, biyokimyasal, radyolojik ve klinik verilerin birlikte analiz edilmesi ve sonuçların literatürle kapsamlı şekilde kıyaslanması yer almaktadır. Öte yandan, en önemli sınırlılıklar arasında YBÜ'ne yatırılan hasta sayısının düşük olması, çalışmanın retrospektif doğası ve tek merkezli tasarım nedeniyle sonuçların genellenebilirliğinin sınırlı kalması sayılabilir. Ayrıca YBÜ yatış verilerinin retrospektif kayıtlardan alınması, bazı vakaların eksik kalmasına yol açmış olabilir. Sonuç olarak bu tez, akut pankreatit yönetiminde erken risk tahmini ve klinik karar süreçlerine katkı sağlayabilecek güçlü biyobelirteçleri ve skorlama sistemlerini ortaya koymaktadır. Bulgularımız, özellikle CRP, NLO ve De Ritis oranı gibi belirteçlerin ve Ranson, HAPS, Balthazar skorlarının, erken dönemde ağır hastaları tanımlamada etkin kullanılabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, bu parametrelerin birlikte değerlendirilmesiyle geliştirilen Entegre İnflamatuvar Şiddet İndeksi (IISI), hastalık şiddetini yansıtmada yeni ve bütüncül bir yaklaşım sunmuştur. Bu veriler, hasta izlem ve tedavi stratejilerinin optimize edilmesi, yoğun bakım yatışlarının daha iyi planlanması ve kaynakların etkin kullanılması açısından önemli bir temel sunmaktadır. Gelecekte yapılacak prospektif, çok merkezli ve geniş hasta serilerini kapsayan çalışmalar, elde edilen sonuçların doğrulanmasına ve hastalık prognozunu iyileştirmeye yönelik yeni stratejilerin geliştirilmesine ışık tutacaktır. Anahtar Kelimeler: Akut Biliyer Pankreatit (ABP), Ranson Skoru, HAPS Skoru, Balthazar Skoru, Yoğun Bakım Yatışı (YBÜ), Nötrofil/Lenfosit Oranı (NLO), C-Reaktif Protein (CRP), De Ritis Oranı, Entegre İnflamatuvar Şiddet İndeksi (IISI)