Küçükçekmece 4 nolu aile sağlığı merkezine kayıtlı 18-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerde otizm spektrum bozukluğu hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARIŞ TÖLÜK
Danışman: Sadık Sami HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) belirtilerinin erken çocukluk döneminde başladığı sosyal–iletişimsel alanda yetersizlikler ile sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgi alanları ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Erken tanı için çocukların erken yaşta Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Taraması (M-CHAT) gibi tarama ölçekleri ile değerlendirilip riskli olguların uzmana yönlendirilmesi, ayrıca ebeveynin bilgi ve farkındalığının yüksek olması çok önemlidir. Bildiğimiz kadarıyla Türkiye' de ebeveynler üzerinde OSB hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığı ile ilgili yapılmış bir çalışma olmaması sebebiyle bu çalışmada 18-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerde OSB hakkında bilgi ve farkındalık düzeyinin ve bunların bireysel faktörlerle ilişkisinin incelenmesini amaçladık. Materyal ve Metod: Araştırma İstanbul ilinde Küçükçekmece 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezinde Şubat 2020 – Temmuz 2020 tarihleri arasında 18-36 aylık çocuk sahibi 340 ebeveyne anket çalışması olarak uygulandı. Anket katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, M-CHAT ölçeği ve DSM-V tanı kriterlerinden uyarlanan sorulardan oluşturuldu. Bulgular: Örneklemimiz %80,6' sı annelerden %19,4' ü babalardan oluşmaktaydı. Ebeveyenlerin %97,6' sının daha önceden otizm diye bir hastalığı duyduğu, %34,1'inin ise çevresinde otizmli bir birey olduğu belirlendi. Ebeveynler arasında bir çocuğun anlamlı kelime kullanma yaşını doğru bilme oranı %32,6 idi ve bu kişilerin mezuniyet durumları açısından istatistiksel fark olduğu saptandı (p=0,041). Katılımcıların OSB hakkındaki bilgi düzeyleri, cinsiyet ve eğitim düzeyleri açısından istatistiksel olarak farklılık göstermektedir (sırasıyla; p=0,001, p<0,001). Katılımcının çoğunluğu (n:254; %74,7) "Otizmin tanısının deneyimli bir uzman tarafından klinik görüşme ve gözlem ile konulur" maddesine doğru yanıt verdi. Katılımcıların tamamına yakını (n:330; %97,1) aile hekiminin çocuğu ileri merkeze yönlendirme gereği duyduğunda önemseyip çocuğunu hemen kontrole götüreceğini ifade etti. Sonuç: Birinci basamakta erken tanı alma şansı olan çocuklar hızlı bir şekilde deneyimli uzmana yönlendirilerek erken müdahale şansı kazanırlar. Tabi buradaki başarı hem Aile Sağlığı Merkezi sağlık çalışanlarının hem de çocukların ebeveynlerinin OSB hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarına ne kadar hakim olduklarına bağlıdır. Anahtar Kelimeler: Otizm, Otizm Spektrum Bozukluğu, Aile Hekimi, Aile Sağlığı Merkezi, Farkındalık