Şizofreni tanılı hastalar ve kardeşlerinde aleksitimi düzeyi ve somatik semptom yorumlama şekillerinin sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM ŞENSOY

Danışman: Nesrin KARAMUSTAFALIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı şizofreni tanısı olan bireylerde ve sağlıklı kardeşlerinde aleksitiminin ve somatizasyonun ilişkisini anlamak ve aleksitimiyi şizofrenide endofenotip olma yönünden incelemektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı toplum ruh sağlığı merkezlerine ve ayaktan tedavi ünitesine başvuran DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış ve remisyon kriterlerini karşılayan şizofreni tanılı 53 hasta, hastaların psikiyatrik tanısı olmayan sağlıklı 39 kardeşi ve 40 kişilik sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Uygulamada katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilerek, bilgilendirilmiş onam formu okunarak doldurmaları istenmiş ve onamları alınmıştır. Tüm katılımcılara Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Semptom Yorumlama Anketi (SYA), Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) ve hasta grubuna ek olarak Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. BULGULAR: TAÖ Total skoru açısından hasta grubunun aleksitimi düzeyi kardeş grubundan (p<0,001), kardeş grubunun da sağlıklı kontrol grubundan yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). SYA alt ölçeklerinde hasta ve kardeş grubu arasında anlamlı fark saptanmazken bedensel atıf skorları hem hasta hem de kardeş grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Şizofreni tanılı hastalarda aleksitimik hastaların aleksitimik olmayanlara göre PANSS Negatif, KİDÖ Total, BDÖ skorunun anlamlı ölçüde yüksek olduğu saptanmıştır. PANSS Negatif ile KİDÖ-Total, TAÖ-B ve TAÖ-Total arasında anlamlı pozitif korelasyon saptandı. Şizofreni tanılı hastalarda diğer değişkenlerin etkisi kontrol altında edildiğinde semptomları bedensel yorumlamanın aleksitimi düzeylerini pozitif yönlü öngördüğü tespit edilmiştir. SONUÇ: Bulgular, şizofreni tanılı hastalarda ve sağlıklı kardeşlerinde aleksitimi düzeylerinin sağlıklı bireylere göre yüksek olduğunu göstermiştir. Hem şizofreni tanılı hastalar hem de sağlıklı kardeşlerinde somatizasyonun kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. Aleksitimi düzeyi yüksek olan grupta işlevselliğin daha bozuk olduğu saptandı. Genel olarak bulgular, aleksitimi ile somatizasyon arasındaki yakın ilişkiyi vurgulamakta ve bu özelliklerin hastalığın klinik yönetiminde ve dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.