Omalizumab veya mepolizumab tedavisi alan ağır astımlı olgularda, eşlik eden bronşektazi varlığının biyolojik ajan tedavi yanıtına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BENGİNUR SÖKMEN GÖKER
Danışman: Nida ÖZTOP UZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Astım ve bronşektazi, sıklıkla birlikte görülen obstrüktif hava yolu hastalıklarıdır. Bu çalışmanın amacı, bronşektazinin eşlik ettiği ağır astımlı hastalarda biyolojik ajanlar mepolizumab ve omalizumabın tedavi yanıtlarını karşılaştırmak ve bronşektazinin tedavi etkinliği üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Bu çalışma, bronşektazinin biyolojik tedaviye yanıtı nasıl etkilediğine ilişkin klinik karar sürecine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 2022–2025 yılları arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Erişkin Alerji ve İmmünoloji Kliniği'nde mepolizumab veya omalizumab tedavisi alan 80 hastanın retrospektif dosya incelemesine dayanmaktadır. Hastaların 30'unda bronşektazi saptanmış olup, demografik veriler, eozinofil ve immunoglobulin E (IgE) düzeyleri, deri prick testi, solunum fonksiyonları, radyolojik bulgular ve astım kontrol test skorları değerlendirilmiştir. Çalışma retrospektif, tek merkezli ve tanımlayıcı olarak tasarlanmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 80 hastanın 24'ü erkek, 56'sı kadın olup 30'unda bronşektazi saptandı. Hastaların 42'si omalizumab, 38'i mepolizumab tedavisi almaktaydı. Başlangıçta bronşektazi olmayan ve olan gruplarda Bronşektazi varlığına göre Astım Kontrol Testi (AKT) skorları karşılaştırıldığında; başlangıçta (0. hafta) bronşektazi olmayan grupta ortalama±SS AKT skoru 13,1±3,2 iken, bronşektazi olan grupta ortalama±SS 12±3,4 (p=0,1341) bulundu. Biyolojik ajan tedavisi sürecinde 16. haftada bronşektazi olmayan grupta AKT ortalama±SS 19,4±3,1, bronşektazi olan grupta ise ortalama±SS 19±3,3 (p=0,7211), 24. haftada bronşektazi olmayan hastalarda ortalama±SS AKT 21,9±2,6, bronşektazi olanlarda ortalama±SS 21,3±2,9 (p=0,3891) ve 52. haftada bronşektazi olmayan grupta ortalama±SS AKT 22,9±2,5, bronşektazi olan grupta ise ortalama±SS 22,5±2,8 idi. Tüm kontrol haftaların iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Bronşektazi olan ve olmayan hastalarda başlangıç ve son solunum fonksiyon testlerinde (SFT) FEV1/ FVC yüzdesinin karşılaştırılmasında bronşektazi olmayan grupta ortalama±SS değer 76,2±12,7, bronşektazi olan grupta ise ortalama±SS 70,5±10,3 olarak saptandı. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,0361). 52. haftanın sonunda ölçülen FEV1/ FVC yüzdesi, bronşektazi olmayanlarda ortalama±SS 75,5±9,1 , bronşektazi olanlarda ise ortalama±SS 72,3±8,2 idi ve iki grup arasında anlamlı farklılık gözlenmedi (p=0,2041). Mepolizumab ve omalizumab grupları arasında AKT skorları karşılaştırıldığında; başlangıçta (0. hafta) mepolizumab grubunda ortalama±SS AKT skoru 12,8±3,4 , omalizumab grubunda ise ortalama±SS 12,6±3,2 (p=0,8161), tedavinin 16. haftasında mepolizumab grubunda ortalama±SS AKT 18,9±3,2 , omalizumab grubunda ise AKT ortalama±SS 19,5±3,1 (p=0,5041), 24. haftada mepolizumab grubunda ortalama±SS AKT 21,9±2,8 omalizumab grubunda ortalama±SS AKT 21,5±2,6 (p=0,2701), 52. haftada ise mepolizumab grubunda ortalama±SS AKT 23±2,6, omalizumab grubunda ortalama±SS AKT 24±2,5 bulundu. Yine gruplar arasında anlamlı fark görülmedi (p=0,4541). Sonuç: Çalışmamız sonucunda bronşektazi varlığının hastaların biyolojik ajan tedavilerine verdiği yanıtı etkilemediğini ve bronşektazi eşlik etse de hastalarda AKT artışı ile birlikte astım açısından yanıt alınabildiğini göstermiştir. Bronşektazinin klinik tabloyu ağırlaştırabileceğini kabul etmekle birlikte, kullanılan biyolojik tedavilerin etkinliğini ve sağladığı iyileşmeyi kesinlikle azaltmadığını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Başka bir deyişle, bronşektazi, biyolojik ajanlardan fayda görmenin önünde bir engel teşkil etmediği ve bronşektazi eşlik etse de hastalarda AKT artışı ile astım açısından iyi yanıt alınabildiğini göstermiştir. Anahtar kelimeler: Astım, Astım kontrolü, Bronşektazi, Mepolizumab, Omalizumab