Bireylerin sağlık hizmeti alma davranışlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FAZİLET MERVE KÜTÜKOĞLU
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ ve AMAÇ: Sağlık kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı, sağlık politikalarının geliştirilmesi, toplumdaki bireylerin bilinçlendirilmesi ve aile hekimliğinin kişilerin sağlık hizmet basamaklarında ilk giriş noktası olabilmesi için bireylerin sağlık hizmeti alma davranışlarını yönlendiren sebepleri öğrenmek gerekmektedir. Sağlık hizmeti tercih aşamasında kişileri yönlendiren faktörlerin biri de sağlık okuryazarlığıdır. Bu çalışma ile bireylerin sağlık hizmeti alma davranışlarını öğrenmek ve sağlık okuryazarlığı ile bu davranışların ilişkisini saptamak, böylece kişilerin sağlık sisteminden daha verimli ve amaca yönelik yararlanabilmeleri için yapılabilecek değişikliklere ışık tutulması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel tipte olan araştırma; Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine ve Haydarpaşa Numune Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne 30.01.2020-30.04.2020 tarihleri arasında başvuran, 18 yaş ve üstü 422 gönüllü birey ile yapılmıştır. Katılımcılara; sosyodemografik verilerini içeren bilgi toplama formu, kişilerin sağlık hizmet basamaklarını tercih etme davranışlarını araştıran ilgili uzmanların görüşü alınarak hazırlanan 20 soruluk anket formu ve sağlık okuryazarlık düzeyi ölçümü için Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği-32 (TSOY-32) yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 programı kullanıldı. Anlamlılık p< 0,05 olarak kabul edildi. BULGULAR: Katılımcıların %55,7'si kadın, %44,3'ü erkek, %67,1'i evli, %32,9' u bekar olup %49,3'ü yüksekokul ve üstü eğitim almıştır. %32,7'sinin kronik bir hastalığı bulunmaktadır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyi ortalama puanları 29.80±10.66'ydı. Katılımcıların sağlık sorununda ilk tercih ettikleri sağlık kurumunun %42,8'i oranında aile sağlığı merkezi olduğu ortaya çıkmıştır. İlk tercih edilen kurumun aile sağlığı merkezi olması ile kadın cinsiyet arasında anlamlı farklılık bulunmuş; medeni durum, eğitim durumu, gelir düzeyi, kronik hastalığının olması ve sağlık okuryazarlığı düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Kişilerin sağlık hizmeti alma davranışı ile sağlık okuryazarlığı düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. SONUÇ: Sağlık hizmetine kolay erişim ve hekimle iletişiminin yeterli oluşu kişilerin aile sağlığı merkezi tercihinde önemli rol oynamaktadır. Sağlık hizmetlerinin etkin kullanılabilmesi ve kişilerin birinci basamak sağlık hizmetlerine daha fazla yönelmesini sağlamak için aile sağlığı merkezlerinin laboratuvar imkanlarının artırılması, sevk sisteminin hayata geçirilmesi, aile hekimlerinin rapor ve reçete hususunda kısıtlanmasının kaldırılması etkili olacaktır. Ayrıca sağlık okuryazarlığı düzeyinin eğitim durumundan bağımsız olarak yükseltilmesi için toplumun her kesimine gerekli bilgilendirmeler sağlanması sağlık hizmetlerinin verimli kullanılmasına yarar sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Sağlık sistemleri, birinci basamak sağlık hizmeti, hastane hizmetleri, aile hekimliği, sağlık hizmeti arama davranışı, sağlık okuryazarlığı.