Aile sağlığı merkezlerindeki sağlık çalışanlarının iklim değişikliği konusundaki farkındalık düzeyinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM SEFA GÜNEŞ
Danışman: Derya ÇAMUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İklim değişikliği insanlığın karşı karşıya olduğu en büyük sağlık tehdidi olarak tanımlanmaktadır. İklim değişikliği zararlı etkilerinin önlenmesinde ve iklime dirençli sağlık sistemi oluşturulmasında sağlık çalışanlarının rolü önemlidir. Bu çalışma birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan aile hekimlerin ve aile sağlığı çalışanlarının iklim değişikliği konusundaki farkındalık düzeyinin ve etkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma, Ankara ili Keçiören ilçesindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan 510 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür (katılım orantısı %83). Veriler 15 Nisan-15 Mayıs 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafında hazırlanan anket formu ve Küresel Isınma/İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde sürekli değişkenlerin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis Testi, Friedman Testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Yüksek farkındalık ve davranış değişikliği eğilimine etkili olabileceği düşünülen değişkenler ile çok değişkenli ikili lojistik regresyon analizi yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Küresel Isınma/İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği alt ölçek puan ortancaları sırasıyla 3,41 (1,00-4,00), 3,36 (1,00-4,00), 3,00 (1,00-4,00) ve 3,00 (1,00-4,00)'dır. Yeterli fiziksel aktivite yapan (%6,9), ülkemizin iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkeler arasında olacağını düşünen (%86,7), iklim değişikliğinin önlenmesinde sağlık çalışanlarının rolünün önemli olduğunu düşünen (%69,9), dirençli sağlık sistemi kavramını duyan (%9,8), kendi mesleki eğitim müfredatında iklim değişikliği konusunun olması gerektiğini düşünen (%86,1), güncel haber ve gelişmeleri takip eden (%60,4) sağlık çalışanları diğerlerine göre daha fazla iklim değişikliği farkındalığı yüksek olan grupta bulunmaktadır. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Farkındalığın artması iklim değişikliği ile ilgili davranış değişikliği eğilimine istatistiksel olarak anlamlı pozitif etkisi olmuştur. Sonuç: Sağlık çalışanlarının iklim değişikliği ile ilgili bazı konularda bilgi ve farkındalığının yeterli olmadığı görülmüştür. Sağlık mesleklerinin eğitim müfredatına bu konu eklenmeli ve bu konuda yapılacak bilgilendirme ve eğitim müdahalelerine ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Aile sağlığı merkezi, İklim değişikliği farkındalığı, İklim değişikliğine dirençli sağlık sistemleri, Küresel Isınma/İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği, Sağlık çalışanları