Sağlığı geliştirme modeli temelli bireysel psikoeğitim programının şizofreni tanılı bireylerin sağlıklı yaşam davranışlarına etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAHİNUR BETÜL ÇALIŞKAN

Danışman: Melike DİŞSİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma, şizofreni tanılı bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını geliştirmelerinde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli ve motivasyonel görüşmeye temellendirilmiş sağlığı koruma ve geliştirme programının etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü deneysel tipte gerçekleştirilen araştırmanın evrenini, Mart 2021-Ekim 2021 tarihleri arasında bir kamu hastanesine bağlı hizmet veren Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı olup şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar tanısı olan bireyler; örneklemini ise araştırma kriterlerine uyan 60 (müdahale=30, kontrol=30) birey oluşturdu. Çalışmada, Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli ve motivasyonel görüşmeye temellendirilmiş sağlığı koruma ve geliştirme programı altı hafta süreyle müdahale grubuna uygulandı. Araştırmanın verileri; "Kişisel Bilgi Formu", "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II", "Sağlığı Geliştirme Profili", "Antropometrik Ölçümler ve Yaşam Bulguları Formu", "Değişim Döngüsü Aşaması Tanılama Formu" kullanılarak elde edildi. Bulgular: Araştırmaya katılan şizofreni tanılı bireylerin yaş ortalaması müdahale grubunda 45,93±8,56, kontrol grubunda 45,80±10,28 idi. Bireylerin %90'ının antipsikotik grubu bir ilaç kullandığı, %40'ının kronik hastalığa sahip olduğu saptandı. Eğitim öncesi yapılan değerlendirmede; müdahale ve kontrol gruplarının kilo, BKI, bel çevresi, günlük adım sayısı, stres düzeyleri, uyku süreleri, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarında farklılık görülmedi (p>0,05). Eğitim sonrası, üçüncü ve altıncı ayda yapılan değerlendirmelerde müdahale grubundaki bireylerin stres düzeyleri kontrol grubundaki bireylere göre anlamlı düzeyde düşüş gösterdi (p<0,05). Müdahale grubundaki bireylerin günlük adım sayısı, uyku süreleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları toplam puan ortalaması da kontrol grubundaki bireylere göre eğitim sonrası, üçüncü ve altıncı ayda yapılan değerlendirmelerde istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde artış gösterdi (p<0,05). Sonuç: Şizofreni tanılı bireylerin, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının geliştirilmesinde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli ve motivasyonel görüşmeye temellendirilmiş sağlığı koruma ve geliştirme programının olumlu etkisinin olduğu saptandı. Anahtar Kelimeler: Motivasyonel Görüşme, Psikiyatri Hemşireliği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları, Sağlığı Geliştirme Modeli, Şizofreni.